Cam kết giữ nguyên tài sản
Cam kết giữ nguyên tài sản là cam kết bằng văn bản của ngân hàng trong đó ngân hàng không bán, không chuyển nhượng và không thực hiện các giao dịch làm thay đổi tình trạng sở hữu hoặc quyền sử dụng của một tài sản trong một khoảng thời gian nhất định theo thỏa thuận với bên được cam kết. Cam kết này thường được sử dụng khi tài sản đã được dùng làm tài sản bảo đảm cho một khoản vay hoặc nghĩa vụ tài chính nhưng bên vay vẫn cần tiếp tục sử dụng, chuyển nhượng hoặc thế chấp tài sản đó theo những điều kiện được ngân hàng chấp thuận.
Trong thực tế ngân hàng, tài sản thuộc diện cam kết giữ nguyên có thể là bất động sản, phương tiện vận tải, thiết bị, máy móc hoặc chứng khoán. Phạm vi và thời hạn cam kết được ghi nhận rõ trong hợp đồng, thường gắn với thời hạn của khoản vay, hợp đồng tín dụng hoặc nghĩa vụ tài chính mà tài sản bảo đảm.
Mục đích của cam kết giữ nguyên tài sản
Cam kết giữ nguyên tài sản giúp bảo vệ quyền lợi của ngân hàng trong trường hợp khách hàng tiếp tục sử dụng tài sản đã thế chấp. Nếu không có cam kết, khách hàng có thể bán hoặc chuyển nhượng tài sản trong khi khoản vay chưa được tất toán, làm suy giảm giá trị tài sản bảo đảm và ảnh hưởng đến khả năng thu hồi nợ.
Đối với khách hàng, cam kết giữ nguyên tài sản tạo cơ sở để thực hiện các giao dịch cần thiết mà không phải giải thế chấp hoặc tự ý chuyển nhượng tài sản. Chẳng hạn, doanh nghiệp vay vốn để mua sắm máy móc có thể tiếp tục đưa máy móc vào hoạt động, cho thuê hoặc thế chấp tiếp nếu được ngân hàng đồng ý theo quy định của hợp đồng.
Điều kiện áp dụng cam kết giữ nguyên tài sản
Không phải tài sản nào cũng có thể cam kết giữ nguyên. Ngân hàng thường xem xét các yếu tố như tính pháp lý của tài sản, khả năng xác định giá trị, mức độ thanh khoản, tình trạng quyền sở hữu và các nghĩa vụ tài chính sẵn có. Tài sản đang bị thế chấp cho nhiều bên, thuộc sở hữu của bên thứ ba hoặc có quyết định pháp lý cản trở thường không đủ điều kiện được cam kết.
Cam kết giữ nguyên không đồng nghĩa với việc ngân hàng cam kết bảo đảm giá trị tài sản. Giá trị tài sản vẫn có thể biến động do thị trường, hao mòn, tình trạng kỹ thuật hoặc các yếu tố kinh tế. Vì vậy, ngân hàng vẫn cần đánh giá định kỳ, định giá lại khi có thay đổi đáng kể và áp dụng các biện pháp quản trị rủi ro phù hợp.
Ví dụ thực tế trong ngân hàng
Một doanh nghiệp vay 10 tỷ đồng để đầu tư dây chuyền sản xuất và sử dụng dây chuyền này làm tài sản bảo đảm. Trong hợp đồng tín dụng, hai bên thống nhất rằng doanh nghiệp cam kết giữ nguyên tài sản trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày giải ngân.
Trong thời gian này, doanh nghiệp vẫn được sử dụng dây chuyền để sản xuất. Khi doanh nghiệp muốn chuyển nhượng thiết bị hoặc thế chấp một phần thiết bị cho bên khác, doanh nghiệp phải gửi đề nghị bằng văn bản để ngân hàng xem xét. Nếu vi phạm cam kết, ngân hàng có quyền yêu cầu doanh nghiệp bổ sung tài sản bảo đảm, tăng mức bảo đảm hoặc áp dụng biện pháp xử lý theo hợp đồng và quy định hiện hành.
Phân biệt với một số khái niệm liên quan
Phát hành chứng khoán vay tài sản là việc khách hàng dùng tài sản có giá trị thế chấp để nhận tiền từ ngân hàng. Sau đó, ngân hàng vẫn giữ quyền sở hữu tài sản trong trường hợp khách hàng vỡ nợ. Vì vậy, cam kết giữ nguyên tài sản thường liên quan đến khoản vay có tài sản bảo đảm và khách hàng tiếp tục sử dụng tài sản.
Tài sản bảo đảm là tài sản được dùng để bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ tài chính. Tài sản bảo đảm không nhất thiết phải được chuyển giao cho ngân hàng; mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng có thể được thiết lập bằng hợp đồng thế chấp hoặc hợp đồng bảo đảm.
Tín dụng không bảo đảm là khoản tín dụng không có tài sản bảo đảm. Do đó, không phát sinh cam kết giữ nguyên tài sản liên quan đến khoản vay đó.
Phụ lục hợp đồng bảo đảm là văn bản ghi nhận thay đổi hoặc bổ sung nghĩa vụ của các bên trong quan hệ bảo đảm, chẳng hạn thay đổi tài sản bảo đảm, mức bảo đảm hoặc thời hạn cam kết. Phụ lục không phải lúc nào cũng thay thế cho việc lập cam kết giữ nguyên tài sản.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Khách hàng có được bán hoặc thế chấp tiếp tài sản đã được cam kết giữ nguyên không?
Khách hàng chỉ được thực hiện các giao dịch đó khi được ngân hàng chấp thuận bằng văn bản và giao dịch không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của ngân hàng. Trường hợp không được chấp thuận, khách hàng có thể bị áp dụng biện pháp xử lý theo hợp đồng, bao gồm yêu cầu bổ sung tài sản bảo đảm hoặc tăng mức bảo đảm.
Hỏi: Cam kết giữ nguyên tài sản có giữ nguyên giá trị tài sản trong suốt thời gian cam kết không?
Không. Cam kết này chủ yếu hạn chế bán, chuyển nhượng hoặc thay đổi quyền sử dụng tài sản, không bảo đảm giá trị tài sản không thay đổi. Giá trị tài sản có thể tăng, giảm hoặc bị giảm do hao mòn và điều kiện thị trường.
Hỏi: Nếu tài sản hỏng hoặc mất giá trị trong thời gian cam kết, khách hàng có nghĩa vụ gì?
Khách hàng thường phải thông báo cho ngân hàng và phối hợc cập nhật tình trạng tài sản. Ngân hàng có thể yêu cầu khách hàng sửa chữa, thay thế tài sản, bổ sung tài sản bảo đảm hoặc tăng mức bảo đảm tùy theo hợp đồng và mức độ suy giảm giá trị.