Giám đốc Bộ phận Phân tích Rủi ro Bền vững Khối Doanh nghiệp Ngân hàng
Giám đốc Bộ phận Phân tích Rủi ro Bền vững Khối Doanh nghiệp Ngân hàng là chức danh quản lý cấp cao (thường thuộc tầng lãnh đạo trung gian – senior management) phụ trách điều hành đội ngũ chuyên gia nhằm đánh giá, đo lường và giám sát các rủi ro liên quan đến yếu tố môi trường (Environmental), xã hội (Social) và quản trị (Governance) – gọi tắt là ESG – trong toàn bộ danh mục tín dụng và giao dịch doanh nghiệp của ngân hàng. Vị trí này đóng vai trò cầu nối giữa Khối Quản trị Rủi ro truyền thống, Khối Doanh nghiệp (đầu mối quan hệ khách hàng) và các bên liên quan như Phòng Pháp chế, Phòng Tuân thủ, Phòng ESG/Sustainability, Ban Điều hành và một số trường hợp là Hội đồng Rủi ro hoặc Uỷ ban ESG trực thuộc HĐQT. Chức danh này phản ánh xu hướng tích hợp rủi ro bền vững (sustainability risk) vào khung quản trị rủi ro toàn ngân hàng, phù hợp với thông lệ quốc tế đang được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khuyến khích áp dụng.
Phạm vi công việc chính
Khối lượng công việc của Giám đốc Bộ phận Phân tích Rủi ro Bền vững bao gồm: (i) Xây dựng và cập nhật khung đánh giá rủi ro ESG áp dụng cho danh mục cho vay doanh nghiệp, trong đó có các ngành nặng về rủi ro môi trường như năng lượng, khai khoáng, xi măng, dệt may, nông nghiệp sử dụng nhiều nước và thuốc bảo vệ thực vật, bất động sản; (ii) Rà soát rủi ro ESG đối với từng hồ sơ tín dụng lớn, các giao dịch phái sinh và các thương vụ tài trợ dự án trước khi trình Hội đồng tín dụng; (iii) Phối hợp với Phòng Tín dụng xây dựng điều khoản cam kết ESG (sustainability-linked covenants) trong hợp đồng tín dụng, ví dụ yêu cầu khách hàng giảm phát thải theo lộ trình, đạt chứng nhận môi trường hoặc cải thiện điều kiện lao động; (iv) Theo dõi danh mục sau giải ngân nhằm phát hiện sớm các sự kiện rủi ro bền vững như vi phạm pháp luật môi trường, tranh chấp lao động lớn, sự cố ô nhiễm hoặc thay đổi bất thường trong cơ cấu quản trị doanh nghiệp; (v) Đào tạo nội bộ và nâng cao nhận thức rủi ro ESG cho cán bộ tín dụng tại các chi nhánh.
Kỹ năng và nền tảng yêu cầu
Ứng viên phù hợp thường có từ 8 đến 12 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tín dụng doanh nghiệp, quản trị rủi ro hoặc phân tích tài chính, trong đó có ít nhất 3 năm ở vị trí quản lý cấp trung. Nền tảng kiến thức cần có gồm: hiểu biết về chuẩn mực quốc tế như Nguyên tắc Quản trị Rủi ro Bền vững của Ngân hàng Phát triển Châu Á, hướng dẫn của Ủy ban Basel về rủi ro khí hậu, bộ tiêu chuẩn GRI (Global Reporting Initiative) và khung đánh giá ESG áp dụng phổ biến trong ngân hàng. Kỹ năng phân tích dữ liệu, đọc báo cáo phát thải và báo cáo bền vững của doanh nghiệp cũng được yêu cầu ở mức tốt. Song song, kỹ năng đàm phán và khả năng truyền đạt với Hội đồng tín dụng, ban lãnh đạo và nhóm quan hệ khách hàng doanh nghiệp là yếu tố quyết định hiệu quả làm việc.
Mức lương và cơ hội nghề nghiệp
Mức thu nhập của vị trí này dao động lớn tuỳ quy mô ngân hàng và ngân hàng nội địa hay ngân hàng có vốn đầu tư nước ngoài. Tại các ngân hàng thương mại cổ phần nhóm lớn tại Việt Nam, tổng thu nhập hằng năm (gồm lương cơ bản, thưởng hiệu quả, phụ cấp chức danh quản lý, ESOP nếu có) thường ở khoảng 1,8 – 3,5 tỷ đồng/năm đối với cấp Giám đốc bộ phận cấp cao, có trường hợp vượt mức trên khi kết quả kinh doanh tốt hoặc khi phụ trách danh mục trọng yếu. Với các ngân hàng nước ngoài (foreign bank, joint venture) đang hoạt động tại Việt Nam, mức thu nhập có thể cao hơn từ 20 – 40% nhờ cơ chế trả theo phân hạng quốc tế. Lộ trình thăng tiến điển hình từ vị trí này gồm: Phó Tổng Giám đốc phụ trách Rủi ro, Giám đốc Khối Quản trị Rủi ro (CRO) hoặc chuyển sang phụ trách mảng Phát triển Bền vững/Tài trợ Bền vững cấp ngân hàng.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Khối Doanh nghiệp trong cơ cấu ngân hàng Việt Nam thường gồm những đơn vị nào và vì sao rủi ro bền vững lại tách thành bộ phận riêng?
Trả lời: Khối Doanh nghiệp thường bao gồm Trung tâm Doanh nghiệp vừa và nhỏ, Trung tâm Doanh nghiệp lớn, Phòng Tài trợ Dự án, Phòng Giao dịch viên quan hệ khách hàng doanh nghiệp và các chi nhánh chuyên doanh. Rủi ro bền vững được tách thành bộ phận chuyên trách vì loại rủi ro này có tính chuyên môn sâu, đòi hỏi khung đánh giá riêng, dữ liệu mới (như báo cáo phát thải Scope 1, 2, 3, dữ liệu chuỗi cung ứng), đồng thời phù hợp với xu hướng quản trị rủi ro tích hợp theo thông lệ quốc tế đang được áp dụng.
Hỏi: Bộ phận Phân tích Rủi ro Bền vững có độc lập với Khối Quản trị Rủi ro hay không?
Trả lời: Tùy mô hình tổ chức, bộ phận này có thể được tổ chức theo một trong ba cách: (i) trực thuộc Khối Quản trị Rủi ro truyền thống, (ii) độc lập như một khối riêng báo cáo trực tiếp cho Tổng Giám đốc hoặc Uỷ ban ESG, hoặc (iii) thuộc Khối Doanh nghiệp nhưng có cơ chế phối hợp chặt với Quản trị Rủi ro. Mô hình (i) phổ biến nhất hiện nay vì đảm bảo nguyên tắc độc lập giám sát rủi ro.
Hỏi: Yếu tố ESG có ảnh hưởng thực tế đến khả năng được cấp tín dụng của doanh nghiệp không, hay chỉ mang tính hình thức?
Trả lời: Trong thực tiễn tại Việt Nam hiện nay, các yếu tố ESG đã bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt đến quyết định tín dụng, đặc biệt với các khoản vay lớn hoặc các dự án thuộc ngành nhạy cảm như khai thác khoáng sản, nhiệt điện, bất động sản du lịch ven biển. Ngân hàng có thể từ chối hoặc nâng mức lãi suất, yêu cầu bảo hiểm trách nhiệm môi trường bổ sung, hoặc đưa cam kết giảm phát thải thành điều kiện giải ngân. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa phổ thông, việc áp dụng ESG hiện chủ yếu ở mức sàng lọc cơ bản.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về lộ trình nghề nghiệp hay chính sách tín dụng của từng ngân hàng. Người đọc nên liên hệ bộ phận nhân sự ngân hàng quan tâm hoặc tham khảo website tuyển dụng chính thức để có thông tin cập nhật nhất.