Bỏ qua điều hướng

Bảng theo dõi nghĩa vụ phái sinh đã định giá (Marked-to-Market Derivatives Liability Tracker) là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

Bảng theo dõi nghĩa vụ phái sinh đã định giá (Marked-to-Market Derivatives Liability Tracker)

Bảng theo dõi nghĩa vụ phái sinh đã định giá là công cụ quản trị rủi ro và báo cáo tài chính, dùng để ghi nhận liên tục giá trị hiện tại của các hợp đồng phái sinh mà ngân hàng đang thực hiện. Đối với mỗi giao dịch, bảng thể hiện giá trị hợp đồng theo giá thị trường tại thời điểm đánh giá, phân biệt rõ nghĩa vụ tài chính thuần của ngân hàng trong trường hợp hợp đồng không có lợi cho mình, đồng thời theo dõi biến động so với kỳ báo cáo trước. Với cơ sở là bảng này, ngân hàng có thể chủ động đánh giá tác động của biến động thị trường đến lợi nhuận, vốn, thanh khoản và mức độ đáp ứng các chỉ tiêu an toàn vốn.

Trong bối cảnh ngân hàng Việt Nam, bảng theo dõi như vậy thường được xây dựng cho các nhóm sản phẩm như hợp đồng hoán đổi lãi suất (IRS), hợp đồng hoán đổi tiền tệ, hợp đồng tương lai và phương án chứng kiến, hợp đồng mua bán tùy chọn, cùng các cấu trúc phái sinh có liên quan. Bảng cần hỗ trợ truy xuất nhanh thông tin hợp đồng, đối tác, ngày đáo hạn, loại rủi ro, giá trị định giá, mức biến động tích lũy và thay đổi trong kỳ.

Mục đích sử dụng trong quản trị rủi ro và báo cáo tài chính

Bảng theo dõi hỗ trợ bốn nhóm nhiệm vụ chính. Trước hết, xác định nghĩa vụ và tài sản phái sinh thuần trên báo cáo tài chính, phản ánh đúng giá trị hợp đồng theo nguyên tắc định giá thị trường tại ngày kết toán. Thứ hai, theo dõi mức thay đổi giá trị hợp đồng qua từng kỳ, giúp ngân hàng nhận diện xu hướng lãi/lỗ và cảnh báo khi biến động vượt ngưỡng cảnh báo nội bộ.

Thứ ba, hỗ trợ quản trị rủi ro đối tác: khi giá trị hợp đồng thuộc về phía đối tác tức là ngân hàng có nghĩa vụ thanh toán, mức nợ phải trả là chỉ báo cơ sở cho việc đánh giá rủi ro không thể thu hồi. Thứ tư, cung cấp dữ liệu đầu vào cho các báo cáo quản trị như báo cáo tài chính, báo cáo rủi ro thị trường, tỷ lệ tổng tài sản phái sinh trên vốn điều lệ và báo cáo theo yêu cầu của cơ quan quản lý.

Ví dụ, ngân hàng ký hợp đồng hoán đổi lãi suất có giá trị định giá âm 120 tỷ đồng tại ngày 30/06, nghĩa là ngân hàng có nghĩa vụ thanh toán ròng 120 tỷ đồng nếu hợp đồng được chấm dứt tại thời điểm đó. Nếu tại ngày 30/09 giá trị này giảm còn 40 tỷ đồng, bảng theo dõi ghi nhận biến động lợi nhuận 80 tỷ đồng do đánh giá lại, dù dòng tiền thực tế chưa phát sinh.

Các thành phần cấu trúc của bảng theo dõi

Một bảng theo dõi nghĩa vụ phái sinh đã định giá thường gồm các trường thông tin sau:

  • Thông tin hợp đồng: mã hợp đồng, loại phái sinh, ngày ký, ngày đáo hạn, đợt thanh toán, đồng tiền và kỳ thanh toán.
  • Đối tác: tên đối tác, nhóm đối tác, mức độ xếp hạng và mức phơi nhiễm tín dụng tương ứng.
  • Giá trị định giá: giá trị hợp đồng tại ngày báo cáo, giá trị tại kỳ trước, biến động trong kỳ và lũy kế biến động từ khi ký.
  • Phân loại rủi ro: rủi ro lãi suất, rủi ro tiền tệ, rủi ro giá cả hàng hóa hoặc rủi ro tín dụng.
  • Cơ sở định giá: mô hình sử dụng, nguồn dữ liệu tham chiếu, ngày hiệu lực của tham số và mức độ tin cậy của dữ liệu đầu vào.
  • Cảnh báo: trạng thái vượt ngưỡng, mức cảnh báo và người phụ trách xử lý.

Bảng cần phân biệt hai chiều giá trị: giá trị hợp đồng theo định nghĩa toán học và giá trị thuần sau bù trừ tài sản phái sinh. Chỉ khi đã xác định tài sản phái sinh bù trừ hợp lệ, ngân hàng mới được trình bày giá trị thuần trên báo cáo tài chính.

Quy trình cập nhật và kiểm soát chất lượng dữ liệu

Quy trình cập nhật bắt đầu từ việc thu thập giá trị hợp đồng từ hệ thống giao dịch hoặc bộ phận định giá độc lập. Sau đó, dữ liệu được đối chiếu với hợp đồng gốc, sổ cái tài khoản phái sinh và báo cáo từ đối tác. Bảng được cập nhật theo chu kỳ định giá phù hợp với tính chất sản phẩm: với một số hợp đồng phái sinh có giao dịch thường xuyên, việc định giá diễn ra hằng ngày; với các hợp đồng thanh toán định kỳ, có thể thực hiện theo tháng hoặc theo quý.

Kiểm soát chất lượng dữ liệu bao gồm các bước: kiểm tra tự động về tính đầy đủ, logic và hợp lệ của dữ liệu; đối chiếu định kỳ với báo cáo tài chính; rà soát độc lập của bộ phận kiểm toán nội bộ hoặc kiểm soát chất lượng; và lưu trữ nhật ký thay đổi để truy vết.

Ví dụ về kiểm tra tự động: nếu tổng giá trị hợp đồng trên bảng lệch quá 0,5% so với báo cáo tổng hợp cuối kỳ, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo đến bộ phận kiểm soát để xác minh trước khi số liệu được sử dụng lập báo cáo.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Giá trị định giá âm trên bảng theo dõi có đồng nghĩa ngân hàng đã mất tiền ngay tại thời điểm đó không? Không. Giá trị định giá phản ánh giá trị hiện tại của hợp đồng theo điều kiện chấm dứt tại thời điểm đánh giá, là con số mang tính kế toán. Ngân hàng chỉ thực hiện thanh toán khi hợp đồng đáo hạn, được chấm dức sớm hoặc phát sinh sự kiện thanh toán theo cam kết. Chênh lệch giữa giá trị định giá và dòng tiền thực tế là đặc điểm bình thường của hoạt động phái sinh.

Hỏi: Khi nào ngân hàng được trình bày nghĩa vụ phái sinh theo giá trị thuần thay vì theo từng hợp đồng? Ngân hàng có thể trình bày bù trừ khi có quyền thực thi hiện hành để hủy hợp đồng, có ý định thanh toán bù trừ và cách thức thanh toán chắc chắn, đồng thời có khả năng thực hiện quyền thực thi. Trong thực tế, điều kiện cần thiết để bù trừ thường được kiểm tra định kỳ và mỗi khi có thay đổi đáng kể về rủi ro bù trừ.

Hỏi: Bảng theo dõi này khác gì với bảng phân tích độ nhạy cảm rủi ro thị trường? Bảng theo dõi nghĩa vụ phái sinh tập trung vào giá trị hiện tại và biến động của từng hợp đồng trong thực tế. Bảng phân tích độ nhạy cảm lại mô phỏng tác động của các cú sốc thị trường lên vốn và lợi nhuận, chẳng hạn khi lãi suất tăng 25 điểm cơ bản. Hai bảng bổ trợ nhau: bảng thứ nhất cung cấp số liệu thực tế, bảng thứ hai cung cấp thông tin phân tích rủi ro giả định.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo về thực hành nghiệp vụ, không thay thế ý kiến tư vấn chuyên môn hoặc hướng dẫn của cơ quan quản lý hiện hành.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

Thuật ngữ liên quan

A

AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking)

Nghiệp vụ ngân hàng

AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking) là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo — bao gồm

A

AML — Phòng chống rửa tiền (Anti-Money Laundering)

Nghiệp vụ ngân hàng

AML (Anti-Money Laundering — Phòng chống rửa tiền) là tổng hợp các biện pháp pháp lý, quy trình và h

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là AUM — Assets Under Management. Thuật ngữ ngân hàng song ngữ

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là AUM — 운용자산규모(운용자산규모). Thuật ngữ ngân hàng song ngữ Việt-Hàn.

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Nhật là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Nhật là AUM — 運用資産残高(うんようしさんざんだか). Thuật ngữ ngân hàng song ngữ Việ

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Trung là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Trung là AUM — 资产管理规模(zīchǎn guǎnlǐ guīmó). Thuật ngữ ngân hàng son

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Tây Ban Nha là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Tây Ban Nha là AUM — Activos Bajo Gestión. Thuật ngữ ngân hàng song

A

Acq

Nghiệp vụ ngân hàng

Acq là thuật ngữ phổ biến trong lĩnh vực ngân hàng tài chính.

A
Agribank

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.