Bỏ qua điều hướng

Hợp đồng tương lai lãi suất (Forward Rate Agreement) là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

Hợp đồng tương lai lãi suất (Forward Rate Agreement)

Hợp đồng tương lai lãi suất, hay Forward Rate Agreement (FRA), là thỏa thuận tài chính giữa hai bên về lãi suất áp dụng cho một khoản vốn trong một kỳ hạn tương lai đã xác định. Hợp đồng được ký hôm nay nhưng chỉ có hiệu lực về mặt tài chính tại một ngày trong tương lai, thường là ngày đầu kỳ tính lãi hoặc ngày thanh toán lãi tiền tương ứng.

Ví dụ, ngày 15/01/2025, ngân hàng và khách hàng thỏa thuận rằng khoản tiền của khách hàng sẽ được hưởng lãi suất 7% trong giai đoạn từ ngày 01/06/2025 đến ngày 30/09/2025. Giao dịch này không thay đổi lãi suất hiện hành của khoản tiền trong thời gian từ ngày ký đến ngày 01/06/2025, nhưng giúp hai bên chủ động quản trị rủi ro biến động lãi suất cho kỳ tính lãi phía sau.

Cấu trúc thỏa thuận

Một FRA thông thường có các thành phần chính gồm:

  • Giá trị tham chiếu: Khối lượng tiền gốc được dùng để tính lãi, chẳng hạn 10.000.000.000 đồng.
  • Ngày bắt đầu kỳ tính lãi: Thời điểm bắt đầu áp dụng lãi suất thỏa thuận.
  • Ngày kết thúc kỳ tính lãi: Thời điểm kết thúc kỳ hạn, dùng để xác định khoản lãi phải thanh toán.
  • Lãi suất thỏa thuận: Mức lãi suất cố định áp dụng cho kỳ tính lãi trong tương lai.
  • Ngày thanh toán: Thời điểm hai bên quyết toán chênh lệch giữa lãi suất thực tế và lãi suất thỏa thuận.
  • Cơ sở tính lãi: Quy ước về số ngày, lịch năm hoặc số ngày hạn mà hai bên chọn để tính lãi.

Các yếu tố cần được thống nhất rõ ràng vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến khoản thanh toán cuối cùng, đặc biệt khi kỳ hạn không trùng với một năm hoặc khi lịch năm của hai bên khác nhau.

Cách xác định khoản thanh toán

Khoản thanh toán của FRA được tính trên chênh lệch giữa lãi suất thỏa thuận và lãi suất thị trường tại ngày đầu kỳ tính lãi. Công thức cơ bản thường có dạng:

Khoản thanh toán = Khối lượng tiền gốc × (Lãi suất thị trường − Lãi suất thỏa thuận) × Số ngày tính lãi ÷ Cơ sở tính lãi

Trong đó:

  • Khối lượng tiền gốc là số tiền dùng làm cơ sở tính lãi.
  • Lãi suất thị trường được xác định theo một nguồn tham chiếu mà hai bên thống nhất trước.
  • Lãi suất thỏa thuận là mức lãi suất cố định đã giao dịch.
  • Số ngày tính lãi và cơ sở tính lãi tuân theo thỏa thuận giữa hai bên.

Ví dụ, hai bên thỏa thuận lãi suất 7%/năm cho khoản vốn 10 tỷ đồng trong sáu tháng. Đến ngày bắt đầu kỳ tính lãi, lãi suất thị trường tham chiếu là 7,5%/năm và số ngày tính lãi là 180 ngày, áp dụng cơ sở 360 ngày.

Chênh lệch lãi suất là 0,5%/năm. Khoản thanh toán được xác định như sau:

10.000.000.000 × (7,5% − 7%) × 180 ÷ 360 = 25.000.000 đồng

Nếu lãi suất thị trường thấp hơn lãi suất thỏa thuận thì bên thụ lợi trả cho bên kia. Vì vậy, bên kỳ vọng lãi suất tăng thường đóng vai trò bên mua FRA nếu muốn được bảo vệ chi phí vốn; bên kỳ vọng lãi suất giảm có thể đóng vai trò bên bán FRA nếu muốn bảo vệ lợi suất tài sản.

Vai trò quản trị rủi ro

FRA chủ yếu được sử dụng để khóa lãi suất trong một khoản thời gian đã xác định mà không cần trao đổi toàn bộ dòng tiền ngay lập tức. Ứng dụng phổ biến gồm:

  • Khóa chi phí huy động hoặc chi phí vốn vốn cho khoản vay có lãi suất thay đổi định kỳ.
  • Bảo vệ lợi suất tài sản có kỳ hạn trong tương lai.
  • Quản trị chênh lệch giữa tài sản có lãi suất cố định và nợ có lãi suất thay đổi.
  • Tách riêng rủi ro lãi suất khỏi rủi ro thanh khoản, tỷ giá và tín dụng.
  • Hỗ trợ quản trị tài sản–tài sản và tài sản–nợ của ngân hàng.

FRA không phải là công cụ tài trợ đầu tư dành cho mọi khách hàng. Giao dịch thường phù hợp hơn với doanh nghiệp, tổ chức tài chính hoặc khách hàng có nhu cầu quản trị rủi ro lãi suất rõ ràng. Trước khi thực hiện, các bên cần đánh giá nhu cầu, khả năng thanh toán, tính thanh khoản, chênh lệch lãi suất và điều kiện bảo lãnh nếu có.

Phân biệt với một số sản phẩm lãi suất tương lai

FRA không hoàn toàn giống với hợp đồng phái sinh lãi suất. Với FRA, khoản thanh toán cuối cùng phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất tại ngày bắt đầu kỳ tính lãi, trong khi hợp đồng phái sinh có thể liên quan đến giá trị tài sản tham chiếu tại ngày đáo hạn.

FRA cũng khác với hợp đồng hoán đổi lãi suất. FRA thường chỉ thanh toán chênh lệch lãi suất cho một kỳ đã xác định, không bao gồm toàn bộ dòng tiền của khoản vốn. Hợp đồng hoán đổi lãi suất lại có cấu trúc phức tạp hơn, liên quan đến dòng tiền lãi suất trong nhiều kỳ.

Ngoài ra, FRA khác với lãi suất cố định áp dụng ngay trong kỳ gửi hiện tại. Một khách hàng đang hưởng lãi suất 6% theo tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn ba tháng không đồng nghĩa rằng khách hàng đã khóa lãi suất 6% cho giai đoạn sáu tháng tới. Muốn khóa mức lãi suất phía sau, khách hàng phải thực hiện giao dịch phái sinh phù hợp, trong đó FRA là một lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Nếu lãi suất thị trường thay đổi sau ngày ký FRA nhưng trước ngày bắt đầu kỳ tính lãi thì giao dịch có còn giữ nguyên lãi suất thỏa thuận không?
Có. Lãi suất thỏa thuận vẫn được giữ nguyên. Nếu hai bên quy định thanh toán chênh lệch tại ngày bắt đầu kỳ tính lãi, mức lãi suất thị trường tại thời điểm đó chỉ được dùng để xác định khoản bù chênh lệch, không làm thay đổi lãi suất thỏa thuận ban đầu.

Hỏi: Khách hàng vay vốn có lãi suất thay đổi có nên ký FRA không?
Có thể, nếu khách hàng cần xác định trước chi phí vốn cho kỳ tính lãi sắp tới. Ví dụ, khách hàng vay 20 tỷ đồng, khoản vay được điều chỉnh lãi suất sau ba tháng và khách hàng dự kiến lãi suất tăng, FRA có thể giúp giới hạn chi phí tài chính tương ứng. Tuy nhiên, khách hàng vẫn phải chịu rủi ro lãi suất tăng trước ngày bắt đầu kỳ tính lãi trừ khi giao dịch được thiết kế theo cách khác.

Hỏi: Nếu một bên không thực hiện nghĩa vụ thanh toán trong FRA thì xử lý thế nào?
Hậu quả phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng, cơ chế bảo lãnh và các thỏa thuận xử lý bất tranh giữa hai bên. Với giao dịch thuộc phạm vi pháp lý có điều kiện, bên bị thiệt hại có thể thực hiện yêu cầu bảo lãnh hoặc chuyển tranh chấp ra cơ quan có thẩm quyền theo quy định pháp luật hiện hành.

Nội dung mang tính tham khảo cho mục tiêu học tập và nghiệp vụ, không thay thế tư vấn pháp lý, tài chính hoặc thuế chuyên môn.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

Thuật ngữ liên quan

A

AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking)

Nghiệp vụ ngân hàng

AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking) là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo — bao gồm

A

AML — Phòng chống rửa tiền (Anti-Money Laundering)

Nghiệp vụ ngân hàng

AML (Anti-Money Laundering — Phòng chống rửa tiền) là tổng hợp các biện pháp pháp lý, quy trình và h

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là AUM — Assets Under Management. Thuật ngữ ngân hàng song ngữ

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là AUM — 운용자산규모(운용자산규모). Thuật ngữ ngân hàng song ngữ Việt-Hàn.

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Nhật là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Nhật là AUM — 運用資産残高(うんようしさんざんだか). Thuật ngữ ngân hàng song ngữ Việ

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Trung là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Trung là AUM — 资产管理规模(zīchǎn guǎnlǐ guīmó). Thuật ngữ ngân hàng son

A

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Tây Ban Nha là gì?

Nghiệp vụ ngân hàng

AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Tây Ban Nha là AUM — Activos Bajo Gestión. Thuật ngữ ngân hàng song

A

Acq

Nghiệp vụ ngân hàng

Acq là thuật ngữ phổ biến trong lĩnh vực ngân hàng tài chính.

A
Agribank

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.