Bỏ qua điều hướng

Tái định giá tài sản tài chính phái sinh là gì?

Thuật ngữ chung

Tái định giá tài sản tài chính phái sinh

Tái định giá tài sản tài chính phái sinh là quá trình xác định lại giá trị hợp lý của các công cụ phái sinh đang thuộc danh mục khi thị trường biến động, thông tin đầu vào thay đổi hoặc các giả định định giá được điều chỉnh. Việc tái định giá giúp phản ánh tình trạng tài chính hiện tại của tổ chức, hỗ trợ tính toán kết quả kinh doanh, lợi nhuận, vốn và tỷ lệ an toàn vốn. Đối với công cụ phái sinh được phân loại theo giá trị hợp lý thông qua báo cáo lợi nhuận hoặc báo cáo lãi/lỗ khác, thay đổi giá trị hợp lý thường được ghi nhận trong kỳ phát sinh.

Đối tượng và phạm vi tái định giá

Các tài sản tài chính phái sinh thuộc phạm vi tái định giá thường bao gồm:

  • Hợp đồng phái sinh lãi suất, phái sinh lãi suất đổi lẫn và phái sinh chênh lệch lãi suất.
  • Hợp đồng phái sinh tỷ giá ngoại tệ và phái sinh tỷ giá giá bán.
  • Hợp đồng phái sinh giá hàng hóa, bao gồm dầu thô, khí tự nhiên, kim loại và nông sản.
  • Hợp đồng phái sinh chỉ số chứng khoán.
  • Hợp đồng phái sinh tín dụng.
  • Hợp đồng phái sinh lãi suất và tỷ giá thuộc danh mục phòng ngừa rủi ro thị trường.

Không phải mọi công cụ phái sinh đều được đo lường theo cùng một cách. Công cụ phái sinh được phân loại theo giá trị hợp lý thông qua báo cáo lợi nhuận hoặc báo cáo lãi/lỗ khác sẽ có thay đổi giá trị hợp lý được ghi nhận trong báo cáo kết quả kinh doanh. Đối với một số công cụ đáp ứng điều kiện chỉ định, giá trị hợp lý có thể được xác định thông qua kỹ thuật định giá phái sinh hoặc phương pháp đo lường phù hợp khác.

Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả tái định giá

Kết quả tái định giá phụ thuộc vào nhiều biến số, trong đó các yếu tố quan trọng gồm:

  • Diễn biến lãi suất thị trường và đường cong lãi suất.
  • Tỷ giá ngoại tế và mức biến động của các cặp tiền tệ.
  • Giá hàng hóa giao thức và dự báo cung cầu trên thị trường thế giới.
  • Biến động chỉ số chứng khoán và giá cổ phiếu tham chiếu.
  • Thay đổi lãi suất tín dụng, chênh lệch tín dụng và tỷ lệ mặc định.
  • Thay đổi trong thông tin đầu vào của mô hình định giá.
  • Thay đổi giả định về thanh khoản, thời hạn, rủi ro thị trường và rủi ro đối tác.
  • Ảnh hưởng của các thay đổi điều hòa kinh tế, chính sách tiền tệ và tâm lý thị trường.

Ví dụ, giá trị của một hợp đồng phái sinh lãi suất có thể thay đổi khi lãi suất thị trường biến động, ngay cả khi các yếu tố hợp đồng cố định. Tương tự, giá trị của hợp đồng phái sinh dầu thô phụ thuộc vào giá dầu giao thức, chi phí giao nhận, thời hạn đáo hạn và kỳ hạn thanh toán.

Phương pháp xác định giá trị hợp lý

Tái định giá thường được thực hiện thông qua một trong ba phương pháp chính:

  1. Giá thị trường tích cực: Sử dụng giá niêm yết hoặc giá giao dịch của công cụ tương đương trên thị trường có thanh khoản, chẳng hạn giá hợp đồng tương lai được giao dịch tích cực.

  2. Kỹ thuật định giá phái sinh: Sử dụng mô hình định giá phù hợp để ước tính giá trị hợp lý khi không có giá thị trường trực tiếp hoặc giá thị trường không đủ thanh khoản. Ví dụ, hợp đồng hoán đổi lãi suất có thể được định giá thông qua mô hình sử dụng các tham số lãi suất và giá phái sinh tham chiếu.

  3. Phương pháp đo lường phù hợp khác: Được sử dụng trong trường hợp không phù hợp với hai phương pháp trên, chẳng hạn hợp đồng phái sinh tín dụng phức tạp hoặc công cụ có đặc điểm rủi ro khác biệt rõ rệt.

Mô hình định giá phải phản ánh đầy đủ đặc điểm của hợp đồng, không chỉ các thông tin thị trường mà còn cả các điều khoản quan trọng như ngày đáo hạn, phương thức thanh toán, tài sản cơ sở và cơ chế thanh toán tương phản. Khi thông tin thị trường thay đổi, mô hình và tham số đầu vào cũng cần được cập nhật phù hợp.

Tác động đến báo cáo tài chính và quản trị rủi ro

Tái định giá không chỉ phục vụ mục đích xác định giá trị hiện tại mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêu quản trị. Lợi nhuận do tái định giá có thể làm thay đổi lợi nhuận trước thuế, lợi nhuận sau thuế, thu nhập toàn diện và vốn điều lệ. Với các công cụ phái sinh thuộc danh mục phòng ngừa rủi ro, thay đổi giá trị hợp lý được trình bày theo cơ chế phòng ngừa rủi ro đối với lãi/lỗ của tài sản tài chính phái sinh.

Tổ chức cũng cần quản lý chênh lệch giá trị hợp lý, mức độ tập trung theo loại rủi ro và khả năng thanh toán của các hợp đồng. Việc sử dụng mô hình định giá phức tạp hoặc dữ liệu đầu vào không quan sát được đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ về tài liệu, phê duyệt mô hình, kiểm định độc lập và nhận diện thay đổi. Khi mô hình đã được chấp thuận sử dụng, cần theo dõi định kỳ để phát hiện sai lệch, đặc biệt khi thay đổi chính sách về thị trường hoặc thanh khoản làm giảm độ tin cậy của tham số.

Vai trò đối với người ứng tuyển ngân hàng

Trong quá trình phỏng vấn và kiểm tra kiến thức, ứng viên cần phân biệt được tái định giá với giao dịch mới và với điều chỉnh kế toán thuần túy. Tái định giá là hoạt động xác định lại giá trị hợp lý của tài sản hoặc nợ phái sinh đang tồn tại tại thời điểm đánh giá, thường phát sinh từ biến động của thị trường hoặc thông tin mới. Một câu hỏi thường gặp là: nếu hợp đồng phái sinh được đánh giá theo giá thị trường tích cực, có cần áp dụng thêm mức điều chỉnh thanh khoản hay không? Câu trả lời phụ thuộc vào tính thanh khoản của công cụ và khả năng thực hiện giao dịch tại mức giá đó.

Ứng viên cũng cần chứng minh khả năng đọc hiểu cấu trúc báo cáo lợi nhuận hoặc báo cáo lãi/lỗ khác của tài sản tài chính phái sinh, phân biệt lãi/lỗ do tái định giá với lãi/lỗ từ giao dịch, và hiểu mối liên hệ giữa giá trị hợp lý, dự phòng rủi ro thị trường và tỷ lệ an toàn vốn. Khả năng giải thích bằng ví dụ thực tế, chẳng hạn ảnh hưởng của biến động lãi suất đối với phái sinh lãi suất, thường tạo ấn tượng tốt hơn việc chỉ nhớ định nghĩa.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Tái định giá diễn ra khi nào trong vòng đời của một hợp đồng phái sinh?
Tái định giá có thể được thực hiện định kỳ theo chính sách định giá của tổ chức và bắt buộc khi có dấu hiệu thị trường thay đổi đáng kể, thông tin mới ảnh hưởng đến giá trị hợp lý hoặc phát sinh sự kiện đòi hỏi đánh giá lại. Mục tiêu là ghi nhận giá trị hợp lý tại thời điểm đánh giá, không phải xác định một giá trị duy nhất trong suốt thời gian tồn tại của hợp đồng.

Hỏi: Lãi hoặc lỗ từ tái định giá phái sinh được ghi nhận như thế nào?
Cách ghi nhận phụ thuộc vào phân loại công cụ và mục đích sử dụng. Đối với công cụ được phân loại theo giá trị hợp lý thông qua báo cáo lợi nhuận hoặc báo cáo lãi/lỗ khác, phần lãi hoặc lỗ do tái định giá được ghi nhận trong kỳ. Đối với công cụ thuộc danh mục phòng ngừa rủi ro, thay đổi giá trị hợp lý được trình bày theo quy định quản lý và trình bày báo cáo tài chính hiện hành.

Hỏi: Nếu thị trường biến động mạnh nhưng không có giao dịch đáng kể thì có thể tái định giá công cụ phái sinh bằng giá thị trường tích cực không?
Không nhất thiết. Nếu công cụ không có thị trường hoạt động hoặc giao dịch không đủ thanh khoản, tổ chức cần cân nhắc kỹ thuật định giá phái sinh hoặc phương pháp đo lường phù hợp khác. Việc sử dụng một mức giá ít giao dịch có thể không phản ánh đúng giá trị hợp lý và do đó cần được đánh giá, kiểm soát và trình bày phù hợp.

Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo cho mục tiêu học tập và luyện thi tuyển dụng ngân hàng, không thay thế tư vấn chuyên môn về định giá, kế toán hoặc quản trị rủi ro.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

A
Agribank

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.