Bỏ qua điều hướng

Bảo hiểm bảo lãnh người vay là gì?

Thuật ngữ chung

Bảo hiểm bảo lãnh người vay

Bảo hiểm bảo lãnh người vay là sản phẩm bảo hiểm do các công ty bảo hiểm không tham gia bảo hiểm nhân thọ cung cấp theo yêu cầu của ngân hàng, nhằm bồi hoàn cho ngân hàng một phần hoặc toàn bộ khoản vay, lãi và các chi phí liên quan trong trường hợp người vay không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng.

Về bản chất, đây là hình thức bảo đảm tín dụng có sự tham gia của bên thứ ba. Ngân hàng vẫn là chủ nợ và là bên được bồi hoàn khi xảy ra sự cố; công ty bảo hiểm đóng vai trò bên bảo lãnh, cam kết bồi hoàn trong phạm vi hợp đồng bảo hiểm và điều kiện bảo hiểm đã được thỏa thuận. Sản phẩm này thường được sử dụng khi người vay là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp mới thành lập hoặc các trường hợp chưa có tài sản thế chấp đủ để ngân hàng cân nhắc cấp tín dụng.

Sự ra mắt của sản phẩm này từ năm 2022 đã tạo thêm một lựa chọn cho khách hàng vay, song đi kèm là yêu cầu phí bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm và quy trình giám định rủi ro nghiêm ngặt hơn so với tài sản thế chấp truyền thống.

Đặc điểm của hợp đồng bảo hiểm bảo lãnh người vay

Hợp đồng bảo hiểm bảo lãnh người vay thường có các thành phần chính gồm: bên được bảo hiểm là ngân hàng, bên bảo hiểm là công ty bảo hiểm, người vay và khoản vay được bảo lãnh. Hợp đồng ghi rõ số tiền bảo hiểm tối đa, thời hạn bảo hiểm, phí bảo hiểm, tỷ lệ bồi hoàn, điều kiện bảo hiểm và các trường hợp được miễn trừ.

Phí bảo hiểm là khoản tiền người vay hoặc ngân hàng trả cho công ty bảo hiểm để được cấp bảo lãnh. Mức phí phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ rủi ro của người vay, thời hạn vay, tỷ lệ bảo lãnh so với khoản vay và chính sách giá của từng công ty bảo hiểm. Doanh nghiệp có định hạng tín dụng tốt, tỷ lệ nợ trên hạn mức tín dụng thấp và lịch sử trả nợ đều đặn thường được hưởng mức phí thấp hơn.

Một điểm cần lưu ý là bảo hiểm bảo lãnh không phải lúc nào cũng bồi hoàn 100% khoản vay. Tỷ lệ bồi hoàn có thể từ 50% đến 90% hoặc 100% tùy sản phẩm, thỏa thuận giữa ba bên và mức độ rủi ro được đánh giá. Phần không được bồi hoàn vẫn do người vay chịu trách nhiệm.

Quy trình thực hiện khi người vay vỡ nợ

Khi người vay vi phạm nghĩa vụ và ngân hàng phát sinh thiệt hại, quy trình xử lý thường diễn ra theo các bước cơ bản sau:

  • Thông báo tổ chức giám định, điều tra: Ngân hàng thông báo cho công ty bảo hiểm và chỉ định tổ chức giám định, điều tra độc lập để xác định nguyên nhân vỡ nợ, mức độ thiệt hại và căn cứ phát sinh nghĩa vụ bồi hoàn.
  • Xác định thiệt hại thực tế: Tính toán khoản nợ gốc, lãi đến thời điểm xử lý, lãi phạt vi phạm hợp đồng (nếu có) và các chi phí hợp lý liên quan.
  • Thông báo kết quả giám định: Tổ chức giám định lập báo cáo và gửi các bên liên quan, thường có thời hạn theo quy định của hợp đồng bảo hiểm.
  • Tiến hành giải quyết bồi hoàn: Công ty bảo hiểm tiến hành thỏa thuận hoặc giải quyết theo thủ tục tranh chấp nếu không có sự đồng thuận.

Quá trình này thường kéo dài nhiều tháng, đôi khi phải chờ kết quả tố tụng nếu người vay không thiện chí phối hợp. Ngân hàng cần đánh giá kỹ khả năng thu hồi từ các bên liên quan trước khi quyết định áp dụng biện pháp xử lý nợ.

So sánh với các hình thức bảo đảm tín dụng khác

Bảo hiểm bảo lãnh người vay khác với tài sản thế chấp ở chỗ người vay không phải tự chuyển tài sản để bảo đảm cho khoản vay. Vì vậy, sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp không có tài sản cầm giữ đủ lớn, nhưng vẫn cần tài sản thế chấp để hỗ trợ vốn vay.

So với bảo lãnh của cá nhân hoặc doanh nghiệp khác, bảo hiểm bảo lãnh có tính chất chuyên nghiệp và thường được ngân hàng chấp nhận với tỷ lệ bảo đảm cao hơn. Tuy nhiên, chi phí phí bảo hiểm có thể cao hơn và người bảo lãnh vẫn phải đáp ứng điều kiện tài chính, không có nợ xấu và có uy tín tốt.

Điểm khác biệt quan trọng là phạm vi bồi hoàn bị giới hạn theo hợp đồng. Công ty bảo hiểm không chịu trách nhiệm vượt quá số tiền bảo hiểm và các điều kiện đã thỏa thuận, trong khi bảo lãnh cá nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của người bảo lãnh.

Về rủi ro cho ngân hàng, bảo hiểm bảo lãnh giúp phân tán rủi ro tín dụng sang công ty bảo hiểm, song lại bổ sung thêm rủi ro đối tác bảo hiểm. Ngân hàng cần đánh giá uy tín, năng lực tài chính và lịch sử thực hiện nghĩa vụ bồi hoàn của công ty bảo hiểm trước khi thiết lập quan hệ hợp tác.

Ưu điểm và hạn chế khi sử dụng sản phẩm

Đối với doanh nghiệp vay, ưu điểm rõ nhất là tiếp cận được nguồn tín dụng mà không cần tranh thủ tài sản thế chấp, từ đó duy trì khả năng vận hành và đầu tư. Ngoài ra, sản phẩm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc quản lý tài sản, đồng thời đây là một kênh huy động vốn có thể được tính vào cơ cấu tài chính của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tổng chi phí vay có thể cao hơn so với tài sản thế chấp do phí bảo hiểm cộng thêm lãi suất. Quy trình thẩm định thường phức tạp hơn, đòi hỏi hồ sơ tài chính đầy đủ và có thể mất thời gian đánh giá. Người vay cũng cần chấp nhận rằng khi vỡ nợ, khoản thiệt hại không chỉ được bồi hoàn một phần mà có thể bị truy thu tiền lãi, phí và các khoản chi phí phát sinh.

Đối với ngân hàng, rủi ro tín dụng được giảm đáng kể, song không mất đi hoàn toàn. Trường hợp công ty bảo hiểm từ chối bồi hoàn vì lý do diễn ra trong hợp đồng, ngân hàng vẫn phải tự xử lý thu hồi nợ. Do đó, việc xem xét điều khoản loại trừ và nghĩa vụ bồi hoàn trong hợp đồng là điều cần thiết.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Ngân hàng có mất quyền chủ nợ khi ký hợp đồng bảo hiểm bảo lãnh người vay không? Không. Ngân hàng vẫn là chủ nợ và là bên trực tiếp thụ hưởng quyền yêu cầu trả nợ. Khi xảy ra vỡ nợ, người vay vẫn có nghĩa vụ trả toàn bộ khoản nợ; công ty bảo hiểm chỉ bồi hoàn cho ngân hàng trong phạm vi hợp đồng, và người vay phải hoàn trả phần ngân hàng đã được bồi hoàn.

Hỏi: Phí bảo hiểm bảo lãnh người vay được tính như thế nào và ai là người trả? Phí thường được tính trên cơ sở số tiền bảo hiểm, thời hạn bảo hiểm và mức độ rủi ro của khoản vay, có thể niêm yết theo tỷ lệ phần trăm mỗi năm. Việc ai trả phí phụ thuộc vào thoả thuận giữa ngân hàng và doanh nghiệp; trên thực tế, nhiều giao dịch doanh nghiệp thường được tính vào lãi suất vay và được thể hiện rõ trong hợp đồng tín dụng.

Hỏi: Trường hợp công ty bảo hiểm từ chối bồi hoàn vì người vay cố tình vi phạm hợp đồng thì ngân hàng xử lý thế nào? Ngân hàng cần đọc kỹ điều khoản loại trừ trách nhiệm bồi hoàn trong hợp đồng bảo hiểm, yêu cầu tổ chức giám định, điều tra làm rõ thiệt hại và thương lượng với công ty bảo hiểm. Nếu không đạt được thỏa thuận, hai bên có thể tranh chấp theo quy trình hợp đồng hoặc pháp luật; ngân hàng đồng thời tiếp tục các biện pháp thu hồi nợ từ người vay và tài sản bảo đảm khác nếu có.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tư vấn chuyên môn của ngân hàng và công ty bảo hiểm.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

B
BIDV

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.