Bỏ qua điều hướng

Định giá phát hành là gì?

Thuật ngữ chung

Định giá phát hành

Định giá phát hành là quá trình xác định mức giá bán của một công cụ tài chính hoặc chứng khoán khi được chào bán lần đầu ra thị trường. Giá phát hành thường được xây dựng dựa trên giá thị trường hiện tại, mức lãi suất, thời hạn đáo hạn, rủi ro tín dụng, điều kiện thị trường, chi phí phát hành và khả năng thanh khoản của tài sản.

Đối với tài sản có thời gian đáo hạn như trái phiếu, định giá phát hành có thể được thực hiện theo nhiều phương pháp, trong đó phổ biến là phương pháp chiết khấu dòng tiền: lãi suất phát hành được xác định sao cho giá hiện tại của trái phiếu bằng với tổng hiện giá của tiền mặt và tiền lãi dự kiến nhận được. Kết quả định giá là mức lãi suất hoặc giá phát hành mà tổ chức phát hành có thể áp dụng trong điều kiện thị trường tại thời điểm đó.

Mục tiêu của định giá phát hành là tạo ra mức giá hợp lý, cạnh tranh và có khả năng được thị trường chấp nhận, đồng thời đảm bảo khả năng huy động vốn hoặc tiếp cận nguồn tài chính theo kế hoạch. Quá trình này không chỉ xem xét lợi ích của nhà đầu tư mà còn phải cân nhắc chi phí vốn, điều kiện thị trường và chiến lược tài chính của tổ chức phát hành.

Các yếu tố ảnh hưởng đến định giá phát hành

Lãi suất thị trường

Lãi suất thị trường là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Khi lãi suất chủ chốt hoặc lãi suất thị trường tăng, giá các tài sản có thu nhập cố định thường giảm. Ngược lại, khi lãi suất giảm, giá trái phiếu và một số tài sản tài chính có thu nhập cố định thường được hỗ trợ.

Ví dụ, khi lãi suất đường đi ngày tăng, chi phí vốn của doanh nghiệp tăng. Để duy trì nhu cầu huy động, tổ chức phát hành có thể phải nâng lãi suất coupon hoặc chấp nhận bán tài sản ở mức giá thấp hơn để tăng lời suất cho nhà đầu tư.

Rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng phản ánh khả năng tổ chức phát hành không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, ví dụ không trả lãi hoặc không hoàn trả vốn đúng hạn. Rủi ro càng cao, nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất càng lớn. Vì vậy, cùng một loại trái phiếu nhưng khác về uy tín của tổ chức phát hành thường có mức định giá khác nhau.

Mức chênh lệch lãi suất giữa hai tổ chức có cùng loại tài sản có thể được gọi là phần trả thêm cho rủi ro tín dụng. Mức phần trả thêm này không phải lúc nào cũng cố định và có thể thay đổi theo tình hình tài chính, mức độ uy tín và các sự kiện thị trường.

Thời hạn và cấu trúc dòng tiền

Thời hạn đáo hạn ảnh hưởng đến mức độ nhạy cảm của giá tài sản trước biến động lãi suất. Tài sản có thời hạn dài thường nhạy cảm hơn với thay đổi lãi suất vì nhiều khoản thu nhập trong tương lai được chiết khấu về hiện tại. Các yếu tố như tần suất trả lãi, lịch trả lãi, quyền hoàn trả sớm và tỷ lệ giá trị danh nghĩa cũng cần được đưa vào quá trình định giá.

Chi phí phát hành

Tổng chi phí phát hành có thể bao gồm phí tư vấn, phí môi giới, phí đăng ký, chi phí in ấn, chi phí pháp lý và các chi phí liên quan. Nếu giá bán thấp hơn giá trị lý thuyết của tài sản, tổ chức phát hành phải bù đắp phần chênh lệch qua thu nhập từ tài sản hoặc các nguồn khác. Vì vậy, chi phí phát hành thường được tính vào lãi suất điều chỉnh hoặc được phân bổ trong suốt thời gian sử dụng tài sản.

Điều kiện thị trường và thanh khoản

Tình trạng cung cầu, mức độ sẵn sàng mua của nhà đầu tư và khả năng giao dịch trên thị trường thứ cấp có ảnh hưởng trực tiếp đến giá phát hành. Trong thị trường thanh khoản thấp, tổ chức phát hành có thể phải đưa ra mức lợi suất hấp dẫn hơn hoặc chấp nhận bán với chiết khấu lớn hơn so với giá trị lý thuyết.

Ngoài ra, các chương trình đấu thầu, mức giá thấp nhất do nhà đầu tư chấp nhận và mức chênh lệch giá pha kỳ cũng là những thông tin thường được sử dụng để điều chỉnh định giá trước khi hoàn tất giao dịch.

Một số phương pháp định giá phát hành

Định giá theo giá thị trường

Định giá theo giá thị trường sử dụng mức giá của các tài sản tương đương đang được giao dịch để tham khảo. Phương pháp này đơn giản, có thể thực hiện nhanh và phù hợp khi thị trường có nhiều công cụ tương đương. Tuy nhiên, kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng thanh khoản không đồng đều hoặc khác biệt về đặc điểm giữa các tài sản.

Định giá theo mô hình chiết khấu dòng tiền

Phương pháp chiết khấu dòng tiền xác định giá tài sản bằng cách tính tổng hiện giá của các khoản thu nhập trong tương lai. Mô hình có thể sử dụng một lãi suất chiết khấu duy nhất khi tài sản đủ đơn giản, hoặc sử dụng đường cong lãi suất để phản ánh khác biệt theo thời hạn và mức rủi ro.

Với trái phiếu, giá được tính theo công thức khái niệm:

Giá = tổng hiện giá của tiền lãi + hiện giá của tiền vốn được hoàn trả

Khi thay đổi giả định về lãi suất, dòng tiền hoặc rủi ro, kết quả định giá cũng thay đổi. Do đó, mô hình chiết khấu dòng tiền đòi hỏi dữ liệu đầu vào chính xác và hiểu rõ giả định của từng chỉ tiêu.

Định giá theo giá thầu

Trong hình thức chào bán cạnh tranh, tổ chức phát hành thiết lập mức giá và lãi suất ban đầu, sau đó các nhà đầu tư trả giá thầu. Giá phát hành được xác định dựa trên mức giá thầu chấp nhận được và quy mô vốn cần huy động. Phương pháp này giúp tổ chức phát hành tiếp cận mức giá mà thị trường thực sự chấp nhận, nhưng vẫn phụ thuộc vào số lượng tài sản được phân bổ và cơ chế đấu thầu.

Ví dụ minh họa

Giả sử một ngân hàng phát hành trái phiếu có thời hạn 3 năm, mệnh giá 100 triệu đồng, lãi suất coupon 8% mỗi năm và được trả lãi hằng năm. Nếu mức lãi suất đầu ra của thị trường cho tài sản tương đương là 9%, giá lý thuyết của trái phiếu sẽ thấp hơn 100 triệu đồng vì nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn lãi suất coupon.

Trong trường hợp ngược lại, nếu mức lãi suất đầu ra của thị trường là 7%, giá lý thuyết có thể cao hơn 100 triệu đồng. Khi phát hành trực tiếp, ngân hàng còn cân nhắc chi phí phát hành và mức chiết khấu cần thiết để đảm bảo khả năng huy động đủ vốn.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Định giá phát hành có khác giá thị trường của chứng khoán sau khi niêm yết như thế nào?

Giá phát hành là mức giá được xác định khi tài sản được bán ra lần đầu, còn giá thị trường là mức giá hình thành từ giao dịch mua bán sau đó. Hai mức giá có thể khác nhau do tình trạng cung cầu, thanh khoản, thông tin mới và diễn biến chung của thị trường.

Hỏi: Vì sao giá trái phiếu thường thấp hơn mệnh giá khi lãi suất thị trường cao hơn lãi suất coupon?

Khi lãi suất thị trường cao hơn lãi suất coupon, nhà đầu tư cần một tài sản có lợi suất cao hơn để bù cho mức lãi suất thấp hơn kỳ vọng của thị trường. Vì vậy, họ thường chấp nhận mua trái phiếu với giá thấp hơn mệnh giá. Nếu lãi suất thị trường thấp hơn lãi suất coupon, giá trái phiếu có xu hướng cao hơn mệnh giá.

Hỏi: Chi phí phát hành ảnh hưởng như thế nào đến lãi suất và giá phát hành?

Chi phí phát hành làm tổng chi phí sử dụng vốn tăng lên. Để duy trì mức lợi suất hấp dẫn cho nhà đầu tư, tổ chức phát hành có thể giảm giá bán hoặc điều chỉnh lãi suất coupon. Mức tác động cụ thể phụ thuộc vào quy mô chi phí, thời hạn tài sản và điều kiện thị trường.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

B
BIDV

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.