Bỏ qua điều hướng

Giấy tờ có giá (Marketable Securities) là gì?

Thuật ngữ chung

Giấy tờ có giá (Marketable Securities)

Giấy tờ có giá là các chứng khoán có thể chuyển nhượng tự do, có thị trường giao dịch thanh khoản và được thiết kế để mua hoặc bán nhanh chóng với giá gần với giá thị trường. Các ví dụ điển hình gồm cổ phiếu niêm yết, trái phiếu niêm yết, chứng chỉ tiền gửi, chứng chỉ khoán của các tổ chức tài chính và một số công cụ nợ ngắn hạn.

Trong hoạt động ngân hàng, giấy tờ có giá thường được xếp vào nhóm tài sản thanh khoản. Khả năng chuyển nhượng nhanh chóng giúp ngân hàng điều chuyển tiền mặt hoặc tạo thêm nguồn vốn khi có nhu cầu, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về tài sản có giá trị thanh khoản cao trong quản trị rủi ro.

Đặc điểm nhận biết

Một giấy tờ có giá thường hội tụ các đặc điểm sau:

  • Tính chuyển nhượng cao: Có thể chuyển nhượng cho người khác bằng thỏa thuận hoặc giao dịch trên thị trường có tổ chức.
  • Thanh khoản tốt: Có thể bán trong thời gian ngắn mà không phải chấp nhận mức giá thấp hơn đáng kể so với giá thị trường.
  • Giá thị trường xác định: Giá được phản ánh cung, cầu và điều kiện giao dịch thực tế.
  • Khả năng xác định giá trị: Có thể định giá dựa trên giá giao dịch gần nhất hoặc các thông tin thị trường đáng tin cậy.
  • Rủi ro thấp hơn tài sản đầu tư dài hạn: Thường có kỳ hạn ngắn hoặc khả năng thu hồi vốn nhanh, tùy loại chứng khoán.

Không phải mọi chứng khoán có giá thị trường đều mặc nhiên là giấy tờ có giá. Chứng khoán chưa niêm yết, chứng khoán bị hạn chế chuyển nhượng hoặc công cụ có tính thanh khoản thấp vẫn có thể thuộc nhóm chứng khoán nhưng chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của giấy tờ có giá.

Phân loại phổ biến

Cổ phiếu niêm yết

Cổ phiếu niêm yết là chứng khoán đại diện cho quyền sở hữu cổ phần của công ty cổ phần, được giao dịch tại một thị trường chứng khoán tập trung. Cổ phiếu thanh khoản tốt có thể bán nhanh trên sàn giao dịch, nhưng giá vẫn chịu ảnh hưởng của biến động thị trường và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Trái phiếu niêm yết

Trái phiếu niêm yết là chứng khoán nợ có thể chuyển nhượng trên thị trường. Trái phiếu chính phủ thường được xem là có rủi ro thấp và thanh khoản cao hơn trái phiếu doanh nghiệp. Tuy nhiên, trái phiếu doanh nghiệp có thể trở nên kém thanh khoản nếu doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính.

Chứng chỉ tiền gửi

Chứng chỉ tiền gửi là chứng từ xác nhận tiền gửi theo một chương trình hoặc kỳ hạn nhất định. Khi được niêm yết và giao dịch trên thị trường, chứng chỉ tiền gửi có thể đáp ứng tiêu chí chứng khoán có giá, đặc biệt khi thị trường hoạt động bình thường và đối tác mua có uy tín.

Công cụ nợ ngắn hạn

Các công cụ như kỳ phiếu thương mại hoặc chứng từ tiền gửi ngắn hạn được giao dịch trên thị trường tiền tệ thường có thời hạn ngắn và tính thanh khoản cao. Ví dụ, kỳ phiếu thương mại có kỳ hạn không quá 270 ngày và thường được xem là có rủi ro thấp khi được bảo lưu hợp lệ.

Vai trò đối với ngân hàng

Giấy tờ có giá hỗ trợ ngân hàng trong nhiều khía cạnh:

  • Quản trị thanh khoản: Tài sản có thể chuyển thành tiền nhanh khi xảy ra biến động hoặc có yêu cầu rút tiền.
  • Đầu tư tạo doanh thu: Lãi suất từ trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và một số chứng khoán khác có thể góp phần cải thiện thu nhập từ hoạt động đầu tư.
  • Đáp ứng yêu cầu thanh khoản: Giúp duy trì tỷ lệ tài sản có giá trị thanh khoản cao trong cấu trúc tài sản.
  • Đa dạng hóa danh mục: Kết hợp với tiền mặt, tiền gửi và các tài sản khác nhằm cân bằng giữa khả năng sinh lời, rủi ro và thanh khoản.

Ví dụ, khi dự báo dòng tiền vào có xu hướng giảm trong quý, ngân hàng có thể tăng tỷ trọng trái phiếu chính phủ ngắn hạn thay vì giữ toàn bộ ở dạng tiền mặt. Nếu nhu cầu thanh khoản tăng sau đó, ngân hàng có thể bán các tài sản này để bổ sung tiền.

Phân biệt với các khái niệm liên quan

Tiền mặt và tiền gửi tại các tổ chức tín dụng có tính thanh khoản rất cao nhưng không phải chứng khoán, do đó không thuộc nhóm giấy tờ có giá.

Tài sản tài chính được giữ đến đáo hạn là tài sản tài chính có thời hạn ngắn, thanh khoản cao và mức độ rủi ro thấp, được mua với mục đích thu tiền theo thỏa thuận. Tuy nhiên, khái niệm này không đồng nhất với giấy tờ có giá vì cách hình thành mục đích đầu tư và đặc điểm xử lý khác nhau.

Chứng khoán đầu tư được giữ nhằm mục đích thu lợi nhuận từ biến động giá hoặc cổ tức, dù có thể giao dịch được. Do đó, một chứng khoán có thể vừa là giấy tờ có giá, vừa được phân loại là chứng khoán đầu tư tùy theo mục đích nắm giữ và chiến lược của chủ sở hữu.

Rủi ro cần lưu ý

Dù được xếp vào nhóm tài sản thanh khoản, giấy tờ có giá vẫn có một số rủi ro:

  • Rủi ro lãi suất: Giá trái phiếu thường biến động ngược với lãi suất thị trường.
  • Rủi ro tín dụng: Trái phiếu doanh nghiệp và chứng chỉ có thể mất giá nếu tổ chức phát hành gặp khó khăn.
  • Rủi ro thị trường: Giá cổ phiếu có thể giảm mạnh do tình hình kinh doanh, lãi suất hoặc điều kiện thị trường thay đổi.
  • Rủi ro thanh khoản phát sinh: Trong điều kiện thị trường căng thẳng, chênh lệch giá mua bán có thể mở rộng và khối lượng giao dịch giảm.
  • Rủi ro tổ chức lưu ký: Chứng khoán được giao nhận và lưu ký tại tổ chức lưu ký có thể gặp rủi ro về thủ tục, công nghệ hoặc vận hành.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Một chứng khoán có giá thị trường có chắc chắn được tính là giấy tờ có giá không?
Không. Cần xem xét thêm tính chuyển nhượng, khả năng mua bán nhanh, mức chênh lệch giá, mức độ hạn chế chuyển nhượng và khả năng định giá đáng tin cậy. Chứng khoán chưa niêm yết thường có thị trường giao dịch hạn chế nên chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chí này.

Hỏi: Trái phiếu chính phủ có phải là giấy tờ có giá không?
Các trái phiếu chính phủ được niêm yết và giao dịch trên thị trường thường có tính chuyển nhượng và thanh khoản cao, nên có thể đáp ứng điều kiện giấy tờ có giá. Tuy nhiên, chúng vẫn chịu rủi ro lãi suất và giá có thể biến động khi điều kiện thị trường thay đổi.

Hỏi: Khi nào ngân hàng nên bán giấy tờ có giá để tăng thanh khoản?
Ngân hàng có thể bán khi dự báo nhu cầu rút tiền tăng, dòng tiền vào giảm, chênh lệch giá mua bán vẫn ở mức chấp nhận được hoặc cơ cấu tài sản đang vượt quá mức tối đa được phân bổ. Quyết định còn phải cân nhắc chi phí giao dịch, thuế, lãi suất và tác động đến thu nhập từ hoạt động đầu tư.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

B
BIDV

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.