Phí bảo lãnh phát hành
Phí bảo lãnh phát hành (tiếng Anh: Underwriting Fee) là khoản phí mà tổ chức bảo lãnh phát hành — thường là ngân hàng đầu tư hoặc công ty chứng khoán — thu từ nhà phát hành (doanh nghiệp, tổ chức chính phủ, chính quyền địa phương) để thực hiện dịch vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán ra công chúng hoặc riêng lẻ. Đây là nguồn thu chính trong mảng ngân hàng đầu tư, bù đắp cho rủi ro và công sức tổ chức bảo lãnh phải gánh chịu khi cam kết mua lại toàn bộ hoặc một phần khối lượng chứng khoán phát hành.
Cách tính phí bảo lãnh phát hành
Phí bảo lãnh phát hành được tính theo tỷ lệ phần trăm trên tổng giá trị phát hành thành công. Mức phí thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố: loại chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính phủ), quy mô đợt phát hành, uy tín tín dụng của nhà phát hành, tình hình thị trường, hình thức bảo lãnh và mức độ rủi ro mà tổ chức bảo lãnh phải cam kết.
Thông thường, phí bảo lãnh phát hành cổ phiếu dao động ở mức cao hơn so với trái phiếu doanh nghiệp, vì bảo lãnh cổ phiếu chịu nhiều rủi ro biến động giá hơn. Trái phiếu chính phủ thường có mức phí thấp nhất do tổ chức bảo lãnh chủ yếu đóng vai trò trung gian kỹ thuật. Ngoài phí cơ bản, các khoản chi phí khác trong quá trình phát hành (pháp lý, kiểm toán, in ấn, đăng ký, quảng bá) có thể được tính riêng hoặc gộp vào thỏa thuận tổng thể.
Các hình thức bảo lãnh phát hành
Hình thức bảo lãnh ảnh hưởng trực tiếp đến mức phí. Có ba hình thức phổ biến:
- Bảo lãnh chắc chắn (Firm Commitment): Tổ chức bảo lãnh cam kết mua toàn bộ chứng khoán phát hành, sau đó phân phối lại cho nhà đầu tư. Đây là hình thức rủi ro cao nhất nên phí thường cao nhất.
- Bảo lãnh tối đa (Best Efforts): Tổ chức bảo lãnh chỉ nỗ lực bán chứng khoán ở mức tối đa có thể, không cam kết mua phần còn lại. Phí thấp hơn hình thức chắc chắn.
- Bảo lãnh dự trữ (Standby): Tổ chức bảo lãnh cam kết mua phần chứng khoán còn lại sau khi đợt đăng ký kết thúc. Mức phí tùy thuộc vào kích thước phần cam kết dự trữ.
Vai trò của phí bảo lãnh trong hoạt động ngân hàng đầu tư
Trong mảng ngân hàng đầu tư (Investment Banking), phí bảo lãnh phát hành là một trong những nguồn thu quan trọng nhất, gắn liền với vai trò tư vấn và thực hiện phát hành. Quy trình thường diễn ra theo các giai đoạn: nhận lệnh phát hành, thẩm định nhà phát hành, cấu trúc sản phẩm chứng khoán, định giá, xây dựng hồ sơ pháp lý, phân phối đến nhà đầu tư và ổn định thị trường sau phát hành. Tổ chức bảo lãnh đứng đầu (Lead Underwriter) thường nhận phần phí lớn hơn so với các thành viên hội đồng bảo lãnh (Co-Managers).
Phí bảo lãnh phát hành cũng phản ánh chất lượng mối quan hệ giữa ngân hàng đầu tư và nhà phát hành. Một ngân hàng đầu tư có mạng lưới nhà đầu tư mạnh, năng lực định giá tốt và uy tín thị trường cao thường có thể đàm phán mức phí tốt hơn. Ngược lại, nhà phát hành có tình hình tài chính yếu, ít quan tâm từ thị trường hoặc đợt phát hành phức tạp sẽ phải chấp nhận mức phí cao hơn để bù đắp rủi ro cho tổ chức bảo lãnh.
Lưu ý tham khảo cho ứng viên thi tuyển dụng ngân hàng
Khi ôn tập về phí bảo lãnh phát hành, người học cần nắm rõ cách phân biệt với một số khoản phí liên quan khác trong ngân hàng đầu tư như phí tư vấn (Advisory Fee), phí quản lý (Management Fee), phí thành công (Success Fee) và phí môi giới (Placement Fee). Ngoài ra, cần lưu ý các quy định pháp luật Việt Nam liên quan đến phát hành chứng khoán, chào bán chứng khoán ra công chúng và hoạt động bảo lãnh phát hành theo Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn hiện hành của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Trong phỏng vấn, ứng viên có thể được hỏi về cách so sánh phí bảo lãnh giữa các đợt phát hành cổ phiếu và trái phiếu, hoặc cách phí bảo lãnh phản ánh điều kiện thị trường vốn.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về chứng khoán và ngân hàng đầu tư.