So sánh các điều kiện trong Incoterms 2020
Incoterms 2020 là bộ 11 điều kiện thương mại quốc tế do Phòng Công nghiệp Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, nhằm thống nhất cách hiểu giữa người mua và người bán về chi phí, rủi ro và trách nhiệm trong giao hàng xuyên biên giới. Trong nghiệp vụ thanh toán quốc tế tại các ngân hàng Việt Nam, việc nắm rõ từng điều kiện giúp giao dịch viên tư vấn chính xác cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt khi phát hành bộ chứng từ LC (Letter of Credit) hoặc nhờ thu (Collection).
11 điều kiện Incoterms 2020
Bộ Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện, chia thành 4 nhóm theo phương thức vận chuyển:
- Nhóm E – Giao hàng tại điểm xuất phát: EXW (Ex Works – Giao hàng tại xưởng). Người bán giao hàng tại nhà máy/kho của mình, người mua chịu mọi chi phí và rủi ro từ điểm đó.
- Nhóm F – Giao hàng cho người chuyển vận (người bán không chịu phí vận chuyển chính): FCA (Free Carrier), FAS (Free Alongside Ship), FOB (Free On Board).
- Nhóm C – Người bán chịu phí vận chuyển chính nhưng không chịu rủi ro sau điểm giao: CFR (Cost and Freight), CIF (Cost, Insurance and Freight), CPT (Carriage Paid To), CIP (Carriage and Insurance Paid To).
- Nhóm D – Giao hàng tại điểm đến: DAP (Delivered at Place), DPU (Delivered at Place Unloaded – thay thế DAT cũ), DDP (Delivered Duty Paid).
So sánh chi tiết theo tiêu chí
- Điểm chuyển rủi ro: EXW chuyển rủi ro ngay tại xưởng người bán; FOB/CFR/CIF chuyển rủi ro khi hàng qua lan can tàu tại cảng xếp; FCA/CPT/CIP chuyển rủi ro khi hàng được giao cho người chuyển vận đầu tiên; DAP/DPU/DDP chuyển rủi ro tại điểm đến cụ thể ở nước người mua.
- Nghĩa vụ bảo hiểm: Chỉ CIF và CIP bắt buộc người bán mua bảo hiểm. CIF yêu cầu mức bảo hiểm tối thiểu 110% giá CIF theo điều khoản ICC (C); CIP 2020 yêu cầu mức 110% theo điều khoản ICC (A) – mức cao nhất, thay đổi đáng kể so với ICC (C) trước đây.
- Phương thức vận chuyển áp dụng: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP áp dụng cho mọi phương thức (đường biển, đường bộ, đường hàng không, đa phương thức). FAS, FOB, CFR, CIF chỉ áp dụng cho vận tải đường biển hoặc đường thủy nội địa.
- Nghĩa vụ thông quan xuất/nhập: EXW để người mua tự thông quan xuất; DDP để người bán chịu cả thông quan nhập (gồm thuế, VAT nhập khẩu). Các điều kiện còn lại có phân bổ rõ ràng giữa hai bên.
Lưu ý mới trong Incoterms 2020 so với Incoterms 2010
- Bổ sung quy định chi phí bốc dỡ tại cảng đích cho FCA khi giao hàng tại cảng.
- Thay đổi mức bảo hiểm bắt buộc trong CIP lên ICC (A) thay vì ICC (C).
- DAT đổi tên thành DPU, làm rõ điểm giao hàng là nơi hàng được dỡ khỏi phương tiện.
- Cho phép sử dụng bảo hiểm do người mua chỉ định trong CIP và CIF nếu có thỏa thuận.
- Hướng dẫn chi tiết hơn về việc sử dụng Incoterms với thương mại điện tử và giao hàng không có chứng từ vật lý.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Khi mở LC tại ngân hàng, điều kiện Incoterms nào thường được doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam ưu tiên lựa chọn và vì sao? CIF và FOB là hai điều kiện phổ biến nhất. CIF phù hợp khi người bán muốn kiểm soát chi phí vận chuyển và bảo hiểm, đồng thờ LC thường yêu cầu chứng từ bảo hiểm từ phía người bán. FOB được ưa chuộng vì người mua tự chọn hãng tàu, dễ kiểm soát cước và lịch trình, đặc biệt với hàng đường biển truyền thống như cà phê, gạo, thủy sản.
Hỏi: Điều kiện DDP khác DAP ở điểm nào trong thực tế áp dụng tại Việt Nam? DAP yêu cầu người bán giao hàng tại địa điểm cụ thể ở Việt Nam nhưng chưa làm thủ tục nhập khẩu, người mua chịu thuế nhập khẩu, VAT và phí thông quan. DDP người bán chịu thêm toàn bộ các khoản thuế, phí nhập khẩu tại Việt Nam – điều này khá rủi ro vì người bán phải hiểu rõ hệ thống thuế Việt Nam, nên thực tế ít doanh nghiệp nước ngoài chọn DDP khi xuất vào Việt Nam.
Hỏi: Khi hợp đồng ngoại thương ghi Incoterms 2020 nhưng không ghi rõ địa điểm giao hàng thì xử lý thế nào? Theo ICC, nếu thiếu địa điểm cụ thể, người bán có quyền chọn địa điểm phù hợp nhất với mục đích giao hàng. Tuy nhiên, đây là điểm gây tranh cãi phổ biến và thường bị ngân hàng mở LC từ chối thanh toán vì chứng từ không khớp điều kiện. Do đó, doanh nghiệp cần luôn ghi rõ địa điểm cụ thể (ví dụ: CIF Cảng Cát Lái, Hồ Chí Minh) ngay khi ký hợp đồng.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên ngành thương mại quốc tế.