Bỏ qua điều hướng

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi là gì?

Thuật ngữ chung

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi là chỉ số so sánh tổng dư nợ tín dụng của tổ chức tín dụng với tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại một thời điểm. Chỉ số này cho biết tỷ lệ nguồn tiền gửi khách hàng được sử dụng để cấp tín dụng, từ đó hỗ trợ người phân tích đánh giá mức độ phụ thuộc của ngân hàng vào nguồn vốn huy động từ khách hàng.

Công thức tính thường được áp dụng:

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi = Tổng dư nợ tín dụng ÷ Tổng tiền gửi khách hàng × 100%

Trong đó, tổng dư nợ tín dụng bao gồm các khoản vay và khoản tín dụng còn tồn đọng, còn tổng tiền gửi khách hàng bao gồm tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi có kỳ hạn tại tổ chức tín dụng. Cách xác định các chỉ tiêu cụ thể cần thống nhất theo phạm vi báo cáo, mục đích phân tích và hướng dẫn thống kê của đơn vị.

Ý nghĩa của chỉ số

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi phản ánh mức độ sử dụng nguồn tiền gửi khách hàng trong hoạt động cấp tín dụng. Khi tỷ lệ ở mức cao, ngân hàng đang sử dụng phần lớn nguồn vốn huy động để cho vay. Khi tỷ lệ thấp, một phần lớn tiền gửi khách hàng có thể được duy trì dưới dạng tiền tệ, dự trữ tại Ngân hàng Nhà nước hoặc đầu tư vào các tài sản khác.

Chỉ số không mô tả trực tiếp toàn bộ nguồn vốn của ngân hàng vì còn có thể có tiền gửi của cơ quan thuộc Chính phủ và tổ chức nước ngoài, nợ phát hành, vốn tự có và các nguồn huy động khác. Vì vậy, không nên đồng nhất tỷ lệ này với tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản hoặc tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản.

Ví dụ minh họa

Giả sử một ngân hàng có tổng dư nợ tín dụng là 72.000 tỷ đồng và tổng tiền gửi khách hàng là 90.000 tỷ đồng tại ngày cuối quý.

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi = 72.000 ÷ 90.000 × 100% = 80%

Như vậy, cứ 100 đồng tiền gửi khách hàng thì ngân hàng đang sử dụng khoảng 80 đồng để cấp tín dụng. Khoảng còn lại chủ yếu được duy trì ở dạng tiền mặt, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, chứng chỉ tiền gửi hoặc các tài sản có tính thanh khoản cao.

Nếu tổng dư nợ tín dụng tăng lên 81.000 tỷ đồng trong khi tổng tiền gửi không đổi, tỷ lệ sẽ tăng lên 90%. Ngược lại, nếu tiền gửi khách hàng tăng lên 100.000 tỷ đồng còn dư nợ vẫn là 72.000 tỷ đồng, tỷ lệ giảm xuống 72%.

Cách đọc và sử dụng trong phân tích

Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi thường được kết hợp với các chỉ số khác như tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ bao phủ thanh khoản và chênh lệch huy động – tín dụng. Việc sử dụng đơn lẻ chỉ số này có thể dẫn đến kết luận thiếu căn cứ.

  • Tỷ lệ cao: Ngân hàng có mức sử dụng nguồn vốn huy động cao, có thể tạo nhiều thu nhập lãi nhưng cũng cần theo dõi khả năng thanh khoản và mức độ tập trung huy động.
  • Tỷ lệ thấp: Ngân hàng có dư đa tiền gửi so với nợ tín dụng, tạo cơ hội cho tăng trưởng tín dụng nhưng đồng thời có thể chịu chi phí vốn và chi phí quản lý nguồn vốn lớn hơn.
  • Tỷ lệ tăng nhanh: Có thể do mở rộng tín dụng, thu hẹp huy động hoặc xử lý nợ xấu làm giảm dư nợ; cần phân tích nguyên nhân trước khi đánh giá tác động.
  • Tỷ lệ giảm: Có thể do tăng trưởng tiền gửi, giảm nợ tín dụng, tái cơ cấu danh mục hoặc thay đổi cơ cấu tài sản.

Chỉ số này cũng nên được so sánh theo thời gian với chính ngân hàng và với các tổ chức tín dụng cùng nhóm để nhận diện xu hướng và điểm khác biệt. Do mức độ thanh khoản của tiền gửi phụ thuộc vào kỳ hạn và khách hàng, cùng một tỷ lệ có thể phản ánh các đặc điểm quản trị khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi bao nhiêu là cao?
Không có mức áp dụng chung cho mọi ngân hàng vì cơ cấu tiền gửi, mô hình kinh doanh và đặc điểm tài sản của mỗi đơn vị khác nhau. Khi đánh giá, cần xem xét xu hướng nội bộ, mức trung bình của ngành, chất lượng tín dụng và khả năng thanh khoản thay vì chỉ so sánh với một con số cố định.

Hỏi: Vì sao tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi có thể giảm dù ngân hàng vẫn tăng trưởng cho vay?
Tỷ lệ có thể giảm nếu tổng tiền gửi khách hàng tăng nhanh hơn tổng dư nợ tín dụng, chẳng hạn khi lượng tiền gửi kỳ hạn tăng mạnh trong khi tăng trưởng cho vay chậm lại. Nguyên nhân này hoàn toàn khác với việc ngân hàng giảm tín dụng hoặc xử lý tài sản.

Hỏi: Chỉ số này khác tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản như thế nào?
Tỷ lệ khoản vay trên tiền gửi chỉ đặt tổng dư nợ tín dụng trong mối quan hệ với tiền gửi khách hàng. Trong khi đó, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản sử dụng toàn bộ tài sản của ngân hàng làm mẫu số, bao gồm tiền gửi, tín dụng, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, chứng khoán đầu tư và các tài sản khác.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

B
BIDV

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.