Dịch vụ tư vấn tái cơ cấu nợ doanh nghiệp theo Nghị quyết 42
Dịch vụ tư vấn tái cơ cấu nợ doanh nghiệp theo Nghị quyết 42 là một nghiệp vụ ngân hàng thương mại mà trong đó ngân hàng đóng vai trò là đơn vị tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và triển khai phương án tái cơ cấu nợ theo khung pháp lý tại Nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Ngân hàng không chỉ là chủ nợ thực hiện xử lý nợ mà còn tham gia với tư cách cố vấn, giúp doanh nghiệp phân tích tình hình tài chính, đánh giá khả năng trả nợ, đề xuất lộ trình tái cơ cấu phù hợp và đại diện doanh nghiệp làm việc với các bên liên quan nhằm đạt được thỏa thuận tái cơ cấu.
Đối tượng và phạm vi áp dụng
Nghiệp vụ tư vấn tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 được áp dụng cho các khoản nợ xấu phát sinh trước ngày 15/8/2017 và các khoản nợ xấu được tổ chức tín dụng mua lại trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực, đồng thời tài sản bảo đảm là bất động sản, dự án đầu tư theo quy hoạch hoặc tài sản khác thuộc quyền sở hữu hợp pháp của doanh nghiệp. Doanh nghiệp được tái cơ cấu thường là doanh nghiệp đang gặp khó khăn tài chính nhưng vẫn có khả năng phục hồi, có dự án hoặc phương án sản xuất kinh doanh khả thi.
Nội dung tư vấn chính
Khi cung cấp dịch vụ này, ngân hàng thường hỗ trợ doanh nghiệp ở bốn nhóm công việc chính. Thứ nhất, rà soát và phân loại các khoản nợ, đánh giá tình trạng pháp lý của tài sản bảo đảm, xác định giá trị thị trường và giá trị phát mại. Thứ hai, xây dựng phương án tái cơ cấu nợ gồm cơ cấu lại thời hạn trả nợ, điều chỉnh lãi suất, chuyển đổi nợ thành vốn góp hoặc bán tài sản bảo đảm theo cơ chế của Nghị quyết. Thứ ba, hoàn thiện hồ sơ pháp lý gửi các cơ quan có thẩm quyền và chủ nợ liên quan. Thứ tư, hỗ trợ doanh nghiệp đàm phán với chủ nợ về các điều khoản miễn giảm, thời gian ân hạn, lịch trình thanh toán.
Vai trò của ngân hàng trong quá trình tái cơ cấu
Ngân hàng có thể đảm nhận một hoặc nhiều vai trò trong cùng một thương vụ tái cơ cấu. Nếu ngân hàng vừa là chủ nợ vừa cung cấp dịch vụ tư vấn, ngân hàng tham gia xây dựng phương án với tư cách là bên cho vay và đồng thời tư vấn kỹ thuật về phương diện tài chính, pháp lý. Nếu ngân hàng không phải chủ nợ chính, ngân hàng hoạt động như một đơn vị tư vấn độc lập giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, thuyết minh phương án với các chủ nợ và cơ quan nhà nước. Trong mọi trường hợp, dịch vụ tư vấn phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch, khách quan và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.
Quy trình triển khai dịch vụ
Quy trình điển hình gồm sáu bước. Bước một, tiếp nhận yêu cầu và khảo sát sơ bộ năng lực doanh nghiệp. Bước hai, ký hợp đồng tư vấn và thu thập hồ sơ pháp lý, tài chính liên quan. Bước ba, phân tích dòng tiền, đánh giá khả năng trả nợ và giá trị tài sản bảo đảm. Bước bốn, xây dựng phương án tái cơ cấu với nhiều kịch bản. Bước năm, thương thảo với chủ nợ và hoàn thiện phương án cuối cùng. Bước sáu, hỗ trợ triển khai và giám sát thực hiện phương án đã được phê duyệt. Tùy quy mô khoản nợ, thời gian triển khai có thể kéo dài từ ba đến mười hai tháng.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Ngân hàng có được đồng thời vừa là chủ nợ vừa là đơn vị tư vấn tái cơ cấu nợ cho doanh nghiệp hay không?
Có. Trên thực tế, ngân hàng thương mại vừa là chủ nợ chính vừa cung cấp dịch vụ tư vấn là mô hình phổ biến. Lúc này, ngân hàng tham gia xây dựng phương án ở cả hai vai trò, đảm bảo phương án vừa phù hợp quy định Nghị quyết 42 vừa khả thi về mặt thu hồi vốn cho tổ chức tín dụng.
Hỏi: Phí dịch vụ tư vấn tái cơ cấu nợ được tính như thế nào và có được đưa vào chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Phí dịch vụ tư vấn do các bên thỏa thuận trong hợp đồng tư vấn, thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị khoản nợ được tái cơ cấu hoặc theo khối lượng công việc thực tế. Về thuế, khoản phí này được tính vào chi phí hợp lý của doanh nghiệp nếu có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và phù hợp quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.
Hỏi: Điểm khác biệt giữa tư vấn tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 và tái cơ cấu nợ theo quy định chung của Ngân hàng Nhà nước là gì?
Tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 có cơ chế đặc thù hơn, cho phép xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản và dự án đầu tư linh hoạt hơn, đồng thời có sự tham gia của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc chấp thuận phương án. Trong khi đó, tái cơ cấu nợ theo quy định chung áp dụng cho các khoản nợ thông thường, không thuộc phạm vi Nghị quyết 42.
Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý và tài chính chuyên nghiệp cho từng thương vụ cụ thể.