Thi đua, khen thưởng
Thi đua, khen thưởng là hoạt động quản lý hành chính nhà nước bao gồm hai mảng gắn liền với nhau: tổ chức các phong trào thi đua nhằm động viên cá nhân, tập thể phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; đồng thời thực hiện việc công nhận, tôn vinh bằng các danh hiệu và hình thức khen thưởng cho những cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc. Ở góc độ quản trị nhân sự trong hệ thống ngân hàng và các cơ quan hành chính sự nghiệp, thi đua, khen thưởng là công cụ tạo động lực làm việc, là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) và là một trong các căn cứ để xét nâng bậc lương trước thời hạn, quy hoạch, bổ nhiệm.
Hệ thống danh hiệu thi đua
Hệ thống danh hiệu thi đua được phân thành hai nhóm: danh hiệu thi đua cá nhân và danh hiệu thi đua tập thể.
Đối với cá nhân, các danh hiệu phổ biến gồm:
- Chiến sĩ thi đua cơ sở: danh danh cấp cơ sở, dành cho CBCCVC hoàn thành tốt nhiệm vụ trong năm, có sáng kiến được Hội đồng sáng kiến cơ sở công nhận hoặc đạt danh hiệu Lao động tiên tiến 5 năm liên tục.
- Chiến sĩ thi đua cấp bộ, ngành, đoàn thể trung ương hoặc cấp tỉnh: dành cho cá nhân đã đạt Chiến sĩ thi đua cơ sở, có thành tích xuất sắc trong phạm vi bộ/tỉnh.
- Chiến sĩ thi đua toàn quốc: danh danh cao nhất về thi đua dành cho cá nhân, thường phải qua nhiều năm liên tục đạt Chiến sĩ thi đua cấp bộ/tỉnh, có thành tích đặc biệt xuất sắc, tiêu biểu cho cả nước.
Đối với tập thể, các danh hiệu gồm:
- Tập thể Lao động tiên tiến: danh danh phổ biến nhất, dành cho đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ.
- Tập thể Lao động xuất sắc: cấp cao hơn, dành cho tập thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
- Cờ thi đua cấp bộ/tỉnh: dành cho tập thể có thành tích xuất sắc dẫn đầu phong trào thi đua.
- Cờ thi đua của Chính phủ: danh danh cao nhất về thi đua tập thể.
Hệ thống hình thức khen thưởng
Hình thức khen thưởng được xếp theo thứ tự từ thấp đến cao:
- Giấy khen: cấp cơ sở, do thủ trưởng đơn vị trao tặng cho cá nhân/tập thể có thành tích.
- Bằng khen cấp bộ, ngành, đoàn thể trung ương hoặc cấp tỉnh: do bộ trưởng, trưởng ngành hoặc chủ tịch UBND cấp tỉnh tặng.
- Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ: do Thủ tướng tặng.
- Huân chương các loại: gồm các hạng Ba, hạng Nhì, hạng Nhất (ví dụ Huân chương Lao động hạng Ba, hạng Nhì, hạng Nhất); ngoài ra còn các huân chương chuyên biệt khác.
- Danh hiệu Nhà nước cao quý: Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng vũ trang, Huân chương Hồ Chí Minh — đây là các danh hiệu cao quý nhất do Nhà nước trao tặng.
Quy trình bình xét và tiêu chuẩn xét thi đua
Quy trình bình xét thi đua hằng năm thường trải qua các bước: tự chấm điểm của cá nhân/tập thể → bình xét dân chủ tại hội nghị đơn vị → Hội đồng thi đua khen thưởng cơ sở xét và đề nghị → Hội đồng thi đua khen thưởng cấp trên thẩm tra → thủ trưởng đơn vị quyết định hoặc trình cấp có thẩm quyền khen thưởng.
Các tiêu chuẩn xét cốt lõi gồm: (i) hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao; (ii) có sáng kiến cải tiến hoặc đề tài nghiên cứu được Hội đồng sáng kiến công nhận; (iii) kết quả bình xét dân chủ tại tập thể đơn vị đạt tỷ lệ đồng thuận theo quy định; (iv) không vi phạm kỷ luật, không bị kỷ luật trong thời kỳ xét thi đua.
Ý nghĩa đối với CBCCVC và nhân sự ngân hàng
Với CBCCVC, thành tích thi đua, khen thưởng là căn cứ pháp lý quan trọng để: (i) xét nâng bậc lương trước thời hạn (thường tối đa 2 bậc); (ii) quy hoạch vào các chức danh lãnh đạo, quản lý; (iii) bổ nhiệm vào ngạch cao hơn; (iv) xét duyệt đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài. Trong hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần, các quy chế nội bộ thường gắn tỷ lệ chi trả thưởng Tết, thưởng thành tích cuối năm với danh hiệu Lao động tiên tiến, Lao động xuất sắc hoặc Chiến sĩ thi đua cơ sở; thành tích nhiều năm liên tục là điều kiện tiên quyết để được đề cử Chiến sĩ thi đua cấp trên.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: CBCCVC đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở có được nâng bậc lương trước thời hạn không, và nâng tối đa mấy bậc? Có. CBCCVC liên tục đạt Chiến sĩ thi đua cơ sở trong một số năm nhất định theo quy định hiện hành sẽ được xét nâng bậc lương trước thời hạn, mức nâng tối đa không quá 2 bậc và phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về sáng kiến, kỷ luật theo quy định của ngạch công chức, viên chức.
Hỏi: Sáng kiến cải tiến trong ngân hàng (ví dụ cải tiến quy trình tín dụng, hệ thống chăm sóc khách hàng) có được công nhận là sáng kiến để xét Chiến sĩ thi đua không? Có, nếu Hội đồng sáng kiến của cơ quan, đơn vị đánh giá và công nhận sáng kiến đó đạt các tiêu chuẩn theo quy định hiện hành về sáng kiến. Tuy nhiên, thực tế tại các ngân hàng thương mại cổ phần, việc ghi nhận sáng kiến cho CBCCVC thường ít phổ biến hơn so với khu vực hành chính sự nghiệp, vì vậy ứng viên cần chủ động đăng ký sáng kiến và bảo vệ trước Hội đồng ngay từ đầu năm.
Hỏi: Đã đạt Huân chương Lao động hạng Ba thì bao lâu sau mới có thể xét Huân chương Lao động hạng Nhì? Thời gian đảm bảo giữa hai lần khen thưởng cấp Huân chương Lao động thường tối thiểu 5 năm và phải có thành tích mới, đồng thời đã được khen thưởng bằng hình thức cao hơn danh hiệu Chiến sĩ thi đua (Chiến sĩ thi đua cấp bộ/tỉnh hoặc toàn quốc). Trường hợp đột xuất, có thành tích đặc biệt xuất sắc thì thời gian có thể được rút ngắn theo quy định pháp luật.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp. Để cập nhật chính xác các tiêu chuẩn, thủ tục cụ thể, người đọc nên đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi ý kiến phòng/phòng Tổ chức cán bộ hoặc cơ quan có thẩm quyền.