Tín dụng phát triển hợp tác xã kiểu mới là gì?

Tín dụng phát triển hợp tác xã kiểu mới

Tín dụng phát triển hợp tác xã kiểu mới là chương trình tín dụng ưu đãi do Chính phủ chỉ đạo và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) triển khai, nhằm cung cấp nguồn vốn vay có hỗ trợ lãi suất cho các hợp tác xã (HTX) hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới theo quy định của Luật Hợp tác xã 2023 và các tiêu chí kinh tế - xã hội cụ thể. Đây là một trong những chính sách tín dụng trọng tâm trong Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021 - 2030 của Việt Nam.

Chương trình này hướng đến nhóm đối tượng là các HTX nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại - dịch vụ... hoạt động hiệu quả, có phương án sản xuất kinh doanh khả thi, ứng dụng công nghệ, liên kết chuỗi giá trị. Nguồn vốn thực hiện đến từ ngân sách nhà nước thông qua các ngân hàng thương mại nhà nước (như Agribank, Vietcombank, BIDV, VietinBank) và một số ngân hàng thương mại cổ phần tham gia.

Đặc điểm chính của chương trình

Các khoản vay trong chương trình có một số đặc điểm nổi bật so với tín dụng thông thường:

• Lãi suất ưu đãi: Mức lãi suất thấp hơn lãi suất cho vay thương mại thông thường, được NHNN xác định và điều chỉnh theo từng giai đoạn. Chênh lệch giữa lãi suất ưu đãi và lãi suất thị trường được ngân sách nhà nước cấp bù cho ngân hàng thương mại thông qua nghiệp vụ tái cấp vốn hoặc cấp bù lãi suất.
• Mức vay tối đa: Tùy quy mô HTX và dự án, có thể lên đến hàng tỷ đồng cho mỗi phương án sản xuất kinh doanh; thông thường mức vay tối đa không vượt quá 80% tổng mức đầu tư dự án (hoặc theo quy định cụ thể của từng giai đoạn chương trình).
• Thời hạn vay linh hoạt: Có thể lên đến 10 - 15 năm đối với dự án đầu tư tài sản cố định, máy móc thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp; ngắn hạn từ 6 - 12 tháng đối với vốn lưu động.
• Tài sản đảm bảo linh hoạt: Ngoài tài sản cố định truyền thống, nhiều chương trình chấp nhận cho vay tín chấp hoặc bảo đảm bằng quyền thu hoạch, hợp đồng liên kết, bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (nay là Quỹ bảo lãnh tín dụng cho HTX theo quy định hiện hành).

Đối tượng và điều kiện thụ hưởng

Để được vay vốn theo chương trình, HTX cần đáp ứng đồng thời các điều kiện:

• Là HTX kiểu mới thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã 2023, đã đăng ký và có giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã.
• Có phương án sản xuất kinh doanh khả thi, có thị trường tiêu thụ ổn định hoặc tham gia liên kết chuỗi giá trị với doanh nghiệp.
• Có số lượng thành viên tối thiểu theo quy định (thường từ 7 thành viên trở lên đối với HTX nông nghiệp).
• Hoạt động trong các ngành nghề, lĩnh vực được ưu tiên theo chính sách phát triển kinh tế tập thể (nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, chế biến nông sản, dịch vụ hậu cần nông nghiệp...).
• Không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng, có lịch sử tín dụng tốt.

Quy trình tiếp cận vốn

Quy trình cơ bản để một HTX tiếp cận nguồn vốn ưu đãi gồm các bước:

1. Chuẩn bị hồ sơ: Giấy chứng nhận đăng ký HTX, điều lệ, báo cáo tài chính, phương án sản xuất kinh doanh có thuyết minh tính khả thi, hợp đồng liên kết (nếu có), văn bản xác nhận ưu tiên từ Sở Kế hoạch và Đầu tư hoặc Liên minh HTX tỉnh.
2. Thẩm tra xác nhận: Phương án được Liên minh HTX Việt Nam hoặc cơ quan quản lý nhà nước về HTX cấp tỉnh xác nhận đủ điều kiện thụ hưởng chính sách.
3. Nộp hồ sơ tại ngân hàng thương mại được chỉ định (thường là ngân hàng nhà nước hoặc ngân hàng có ký kết chương trình).
4. Thẩm định và quyết định cho vay: Ngân hàng thẩm định năng lực tài chính, phương án kinh doanh và khả năng trả nợ; phê duyệt khoản vay theo hạn mức và thời hạn phù hợp.
5. Giải ngân và giám sát: Vốn được giải ngân theo tiến độ dự án; ngân hàng phối hợp cơ quan chức năng giám sát sử dụng vốn đúng mục đích.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: HTX nông nghiệp chưa có tài sản đảm bảo có thể vay vốn ưu đãi được không? Hoàn toàn có thể. Một số chương trình cho phép vay tín chấp hoặc sử dụng các hình thức bảo đảm thay thế như quyền thu hoạch trên cây trồng, hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, hoặc bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng. Tuy nhiên, HTX vẫn cần chứng minh được phương án sản xuất kinh doanh có tính khả thi và khả năng trả nợ rõ ràng.

Hỏi: Mức lãi suất ưu đãi của chương trình là bao nhiêu và có cố định suốt thời hạn vay không? Lãi suất ưu đãi được NHNN công bố theo từng giai đoạn và thường thấp hơn lãi suất thị trường 2 - 4%/năm tùy chương trình. Đối với khoản vay trung - dài hạn, lãi suất có thể điều chỉnh định kỳ (thường theo lãi suất tái cấp vốn của NHNN) chứ không cố định cả thời hạn vay, giúp chương trình linh hoạt theo diễn biến thị trường.

Hỏi: Nếu HTX đã vay một ngân hàng thương mại thông thường, có chuyển sang chương trình ưu đãi được không? Thông thường, việc chuyển đổi (refinance) sang chương trình ưu đãi cần được sự đồng ý của ngân hàng cho vay hiện tại và phải đáp ứng đầy đủ điều kiện thụ hưởng. HTX nên liên hệ chi nhánh ngân hàng nhà nước tại địa phương hoặc Liên minh HTX cấp tỉnh để được hướng dẫn thủ tục cụ thể.

Nội dung mang tính tham khảo tổng quát về chính sách tín dụng phát triển HTX kiểu mới, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tài chính chuyên nghiệp. Để biết điều kiện, mức lãi suất và quy trình chính xác trong từng thời kỳ, người đọc nên tra cứu văn bản chỉ đạo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước và phối hợp với chi nhánh ngân hàng thương mại tại địa phương.