Điều kiện Incoterms 2020 là gì?

Điều kiện Incoterms 2020

Incoterms 2020 (International Commercial Terms 2020) là bộ 11 điều kiện thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (International Chamber of Commerce – ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, thay thế cho Incoterms 2010. Bộ quy tắc này chuẩn hóa việc phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua trong hợp đồng mua bán hàng hóa xuyên biên giới, đặc biệt phù hợp với các giao dịch thanh toán quốc tế qua L/C, TTR, D/P, D/A trong nghiệp vụ ngân hàng.

Các điều kiện trong Incoterms 2020 được phân thành 4 nhóm theo mức độ chịu trách nhiệm của người bán:

• Nhóm E – Giao hàng tại điểm xuất phát: EXW (Ex Works). Người bán giao hàng tại xưởng/kho của mình, mọi chi phí và rủi ro vận chuyển, bảo hiểm, thông quan xuất do người mua chịu.
• Nhóm F – Giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định: FCA (Free Carrier), FAS (Free Alongside Ship), FOB (Free On Board). Người bán giao hàng cho người chuyên chở tại điểm quy định; chi phí vận chuyển chính do người mua chịu.
• Nhóm C – Giao hàng nhưng chưa chuyển rủi ro: CFR (Cost and Freight), CIF (Cost, Insurance and Freight), CPT (Carriage Paid To), CIP (Carriage and Insurance Paid To). Người bán chịu cước phí vận chuyển chính (và bảo hiểm với CIF/CIP) nhưng rủi ro được chuyển cho người mua ngay khi hàng được giao cho người chuyên chở đầu tiên.
• Nhóm D – Giao hàng tại điểm đến: DAP (Delivered at Place), DPU (Delivered at Place Unloaded – thay thế DAT cũ), DDP (Delivered Duty Paid). Người bán chịu trách nhiệm đưa hàng đến điểm đến quy định, bao gồm cả thuế nhập khẩu đối với DDP.

So sánh các điều kiện Incoterms 2020 phổ biến trong thanh toán quốc tế

Một số thay đổi đáng chú ý trong Incoterms 2020 so với Incoterms 2010: DAT được đổi tên thành DPU (nhấn mạnh việc dỡ hàng tại điểm đến, không chỉ giới hạn ở cảng/terminal); CIP yêu cầu người bán mua bảo hiểm ở mức A (theo Điều khoản Bảo hiểm Hàng hải ICC 2019) thay vì mức C như trước; FCA cho phép bổ sung chữ “L” (FCA Loaded) hoặc “R” (FCA Released) để giao hàng đã xếp lên phương tiện hoặc tại bãi container; chi phí thông quan xuất khẩu luôn thuộc người bán trong mọi điều kiện (trừ EXW).

Incoterms 2020 trong nghiệp vụ ngân hàng thanh toán quốc tế

Trong thực tế tại các ngân hàng Việt Nam, điều kiện Incoterms quy định trong hợp đồng ngoại thương ảnh hưởng trực tiếp đến việc kiểm tra chứng từ L/C, bảo lãnh và bộ hồ sơ nhờ thu. Cụ thể:

• Đối với L/C điều khoản FOB/CFR/FCA: Ngân hàng mở L/C thường yêu cầu bộ vận đơn đường biển (Bill of Lading) ghi “on board” hoặc vận đơn đường bộ/đường hàng không tùy phương thức. Người bán phải xuất trình B/L, hóa đơn thương mại, packing list và các chứng từ khác theo UCP 600.
• Đối với L/C điều khoản CIF/CIP: Bắt buộc phải có thêm chứng từ bảo hiểm (Insurance Policy/Certificate) với mức bảo hiểm tối thiểu 110% giá trị CIF (với CIF) hoặc theo mức A theo Điều khoản Bảo hiểm ICC (với CIP). Từ năm 2020, khi áp dụng CIP, chứng từ bảo hiểm phải thể hiện rõ mức bảo hiểm A, nếu không sẽ bị coi là chứng từ không phù hợp.
• Đối với nhóm D (DAP, DPU, DDP): Thường áp dụng cho container hàng lẻ (LCL/FCL) đi đường biển nội địa hóa (Inland) hoặc đường bộ sang Trung Quốc, ASEAN. Bộ chứng từ thanh toán có thể cần thêm CMR (đường bộ), Cargo Receipt hoặc Delivery Order.
• Phân biệt chi phí thông quan: Với EXW, người mua chịu cả thông quan xuất khẩu nên khi mở L/C cần lưu ý vì chứng từ xuất khẩu (Tờ khai hải quan xuất) sẽ do người mua hoặc đại lý của người mua tại nước xuất xứ đứng tên, gây khó khăn cho việc đối chiếu.

Một ví dụ minh họa: Một doanh nghiệp xuất khẩu gạo từ Cảng Sài Gòn sang Cảng Rotterdam, Hà Lan theo điều kiện CIF Rotterdam Incoterms 2020, giá trị hợp đồng 100.000 USD. Người bán có trách nhiệm: thông quan xuất, xếp hàng lên tàu tại Cảng Sài Gòn, vận chuyển đường biển đến Rotterdam, mua bảo hiểm mức tối thiểu 110% giá CIF. Rủi ro chuyển cho người mua ngay khi hàng qua lan can tàu tại Cảng Sài Gòn. Khi nhờ thu qua ngân hàng, bộ chứng từ L/C sẽ gồm: Bill of Lading “shipped on board”, Invoice, Packing List, Insurance Policy (110% CIF, ICC C hoặc cao hơn), Phytosanitary Certificate, Certificate of Origin form E (nếu áp dụng EVFTA).

Lưu ý khi áp dụng Incoterms 2020 trong hợp đồng ngoại thương

• Incoterms 2020 chỉ quy định về giao hàng, không điều chỉnh toàn bộ hợp đồng mua bán, không thay thế luật pháp áp dụng và không quy định quyền sở hữu hàng hóa.
• Phải ghi rõ “Incoterms® 2020” trong hợp đồng, ví dụ: “CIF Hamburg Incoterms 2020”. Nếu chỉ ghi “CIF” mà không nêu phiên bản, có thể dẫn đến tranh cãi về việc áp dụng Incoterms 2000, 2010 hay 2020.
• Các điều khoản FOB, CFR, CIF chỉ phù hợp với vận tải đường biển hoặc đường thủy nội địa. Với container đường biển hoặc vận tải đa phương thức, nên dùng FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP.
• Bảo hiểm trong CIF có thể thỏa thuận bổ sung mức A (cao hơn mức tối thiểu C), còn CIP từ 2020 bắt buộc mức A trở khi hợp đồng có thỏa thuận khác.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Khi mở L/C điều khoản CIP Incoterms 2020, chứng từ bảo hiểm yêu cầu mức bảo hiểm nào và ngân hàng kiểm tra như thế nào? Theo Incoterms 2020, điều kiện CIP yêu cầu người bán mua bảo hiểm ở mức A theo Điều khoản Bảo hiểm Hàng hóa ICC 2019 (Institute Cargo Clauses A) trừ khi hợp đồng có thỏa thuận khác. Ngân hàng mở L/C sẽ đối chiếu trên chứng từ bảo hiểm phải ghi rõ “ICC (A)” hoặc “Institute Cargo Clauses (A)”; nếu chỉ ghi mức B hoặc C mà L/C không cho phép, chứng từ sẽ bị coi là không phù hợp theo UCP 600 Điều 14(f).

Hỏi: Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng container đi Mỹ nên chọn điều kiện nào để phù hợp và thuận tiện cho bộ chứng từ? Nên dùng FCA (nếu người mua chỉ định forwarder), CIP (nếu người bán muốn kiểm soát vận chuyển chính và bảo hiểm) hoặc DAP/DDP tùy thỏa thuận thuế. FOB/CFR/CIF về lý thuyết vẫn dùng cho đường biển, nhưng với container đa phương thức hiện nay, các ngân hàng và ICC khuyến nghị dùng FCA/CPT/CIP để tránh tranh cãi về điểm chuyển rủi ro và chi phí.

Hỏi: Nếu hợp đồng ghi CIF nhưng không ghi rõ “Incoterms 2020” thì áp dụng phiên bản nào? Trường hợp này dễ dẫn đến tranh cãi. Theo khuyến nghị của ICC, hai bên nên bổ sung phụ lục sửa đổi ghi rõ “CIF … Incoterms 2020”. Nếu không sửa được, sẽ áp dụng phiên bản cuối cùng mà cả hai bên tham chiếu trước đó hoặc phiên bản phổ biến tại thời điểm ký kết. Thực tế tại Việt Nam, nhiều bộ phận compliance ngân hàng yêu cầu doanh nghiệp cập nhật hợp đồng mẫu sang Incoterms 2020 để tránh rủi ro tranh chấp và đồng bộ với bộ chứng từ L/C.

Nội dung mang tính tham khảo về nghiệp vụ, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên ngành thương mại quốc tế hay tư vấn ICC chính thức.