Hợp đồng tài trợ cho vay đồng tài trợ
Hợp đồng tài trợ cho vay đồng tài trợ là văn bản thỏa thuận giữa ngân hàng dẫn dắt và các ngân hàng tham gia trong một khoản vay đồng tài trợ. Hợp đồng quy định quyền, nghĩa vụ của từng bên, cơ chế cấp vốn, tỷ lệ tham gia, điều kiện giải ngân, thời hạn vay, lãi suất, phí thu xếp cũng như trách nhiệm khi một thành viên không thực hiện nghĩa vụ.
Trong cấu trúc khoản vay đồng tài trợ, ngân hàng dẫn dắt thường giữ vai trò đại diện cho các bên tham gia, tổ chức việc thương vụ, xây dựng tài liệu hồ sơ vay và phối hợp giải ngân. Các ngân hàng thành viên cam kết cấp vốn theo tỷ lệ đã thỏa thuận, thay vì một ngân hàng duy nhất chịu toàn bộ rủi ro tín dụng.
Vai trò của các bên tham gia
Ngân hàng dẫn dắt là bên điều phối hoạt động vay và thường giữ vai trò quản lý hồ sơ vay, kiểm soát điều kiện giải ngân, thu thập báo cáo từ bên vay và theo dõi việc thực hiện nghĩa vụ. Vai trò dẫn dắt không đồng nghĩa ngân hàng này chịu trách nhiệm đối với toàn bộ khoản vay nếu hợp đồng không quy định như vậy.
Ngân hàng thành viên cung cấp một phần số vốn vay theo cam kết và nhận quyền lợi tương ứng, chẳng hạn thu hồi gốc, lãi và các khoản phí theo thỏa thuận. Mỗi thành viên thường có tỷ lệ tham gia khác nhau, phù hợp với khả năng cấp vốn và mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng đó.
Bên vay sử dụng khoản vốn đồng tài trợ cho mục đích đã cam kết, bảo đảm tuân thủ chỉ tiêu tài chính, cung cấp báo cáo định kỳ và chịu trách nhiệm trả nợ đầy đủ theo thỏa thuận. Trong một số cấu trúc, bên vay có thể tham gia đóng góp một phần vốn tự có.
Cơ chế cấp vốn và giải ngân
Ngân hàng dẫn dắt phát hành cam kết vay với bên vay theo tổng giá trị khoản vay, sau đó các ngân hàng thành viên góp vốn theo tỷ lệ quy định. Cách phân bổ có thể thực hiện thông qua cơ chế chia sẻ rủi ro hoặc theo tỷ lệ cam kết cố định giữa các bên.
Ví dụ, ngân hàng A làm ngân hàng dẫn dắt cho một khoản vay đồng tài trợ trị giá 600 tỷ đồng. Ngân hàng A tham gia 240 tỷ đồng, ngân hàng B tham gia 180 tỷ đồng và ngân hàng C tham gia 180 tỷ đồng. Khi điều kiện giải ngân được đáp ứng, ba ngân hàng giải ngân theo tỷ lệ tương ứng. Nếu ngân hàng C không nhận được vốn từ bên vay, hợp đồng cần quy định rõ việc xử lý khoản thiếu hụt, thời hạn bù vốn, phí và trách nhiệm liên quan.
Ngân hàng dẫn dắt chỉ giải ngân sau khi kiểm tra các điều kiện như tính hợp pháp của hồ sơ, hiệu lực của các giấy ở uỷ quyền, tình trạng bảo đảm và sự đồng thuận của các bên có liên quan. Điều khoản này giúp kiểm soát việc vốn vay được sử dụng đúng mục đích và hạn chế rủi ro do giải ngân không đúng quy trình.
Rủi ro và trách nhiệm
Rủi ro chủ yếu của khoản vay đồng tài trợ được phân bổ giữa các ngân hàng thành viên theo tỷ lệ cam kết, trừ khi hợp đồng hoặc phụ lục quy định cơ chế bảo đảm khác. Mỗi ngân hàng có thể thu được lợi ích từ khoản vốn do mình cấp, đồng thời phải tiếp nhận tỷ lệ rủi ro tương ứng.
Trách nhiệm của các bên thường bao gồm:
- Ngân hàng thành viên cam kết cấp vốn đúng hạn và bảo đảm khả năng tham gia giải ngân.
- Ngân hàng dẫn dắt thực hiện nghĩa vụ đại diện, bảo mật thông tin và theo dõi tình trạng khoản vay.
- Bên vay sử dụng vốn đúng mục đích, cung cấp thông tin chính xác và trả nợ đúng hạn.
- Các bên tuân thủ quy trình báo cáo, kiểm soát và xử lý vi phạm theo hợp đồng.
Các ngân hàng cũng phải tuân thủ yêu cầu quản trị rủi ro, hạn chế tập trung khách hàng và các quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước đối với hoạt động ngân hàng. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn hoặc ý kiến pháp lý đối với từng hồ sơ vay.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Ngân hàng dẫn dắt có phải chịu trách nhiệm trả toàn bộ khoản vay nếu ngân hàng thành viên không cấp vốn không?
Không nhất thiết. Trách nhiệm của ngân hàng dẫn dắt được xác định theo hợp đồng và pháp luật áp dụng. Nếu ngân hàng thành viên vi phạm cam kết cấp vốn, các bên có thể áp dụng cơ chế bù vốn, yêu cầu bồi thường hoặc chuyển nhượng khoản vay theo thỏa thuận; mức trách nhiệm của ngân hàng dẫn dắt cần được làm rõ trong hợp đồng.
Hỏi: Tỷ lệ tham gia của các ngân hàng có bắt buộc phải giống nhau không?
Không. Tỷ lệ tham gia có thể khác nhau tùy năng lực cấp vốn, chiến lược rủi ro và quan hệ hợp tác giữa các bên. Tổng tỷ lệ phải tương ứng với giá trị khoản vay đồng tài trợ và thay đổi, nếu có, phải được phản ánh rõ trong phụ lục hoặc thỏa thuận bổ sung.
Hỏi: Khi bên vay không trả được lãi hoặc gốc, các ngân hàng xử lý thế nào?
Các ngân hàng thường thực hiện theo cơ chế chia sẻ rủi ro đã thỏa thuận, ví dụ mỗi bên chịu tỷ lệ rủi ro tương ứng với số vốn đã cấp hoặc áp dụng cam kết bảo đảm của bên vay. Song song, ngân hàng có thể thực hiện các biện pháp như yêu cầu bổ sung tài liệu, thực hiện quyền theo tài liệu bảo đảm, tái cơ cấu nợ hoặc truy xét trách nhiệm của các bên liên quan.