Bỏ qua điều hướng

Định giá phái sinh lãi suất theo thị trường là gì?

Thuật ngữ chung

Định giá phái sinh lãi suất theo thị trường

Định giá phái sinh lãi suất theo thị trường là quy trình xác định giá hợp lý của một hợp đồng phái sinh lãi suất dựa trên các tham số quan sát được trên thị trường tại thời điểm định giá. Các tham số thường được sử dụng bao gồm đường cong lãi suất, lãi suất kỳ hạn liên ngân hàng, giá hoán đổi hoặc chênh lệch lãi suất giữa các công cụ, cùng biến động của lãi suất. Mục tiêu của phương pháp này là ước tính giá trị hợp lý của hợp đồng khi không có hoặc không đủ điều kiện áp dụng phương pháp định giá khác.

Đối với hợp đồng hoán đổi lãi suất, giá trị thị trường có thể được xác định thông qua mô hình phân tích dòng tiền chiết khấu. Mô hình sử dụng các khoản thanh toán lãi suất thay thế dựa trên lãi suất tham chiếu để tính giá trị hiện tại, sau đó điều chỉnh theo điều kiện ban đầu của hợp đồng. Chênh lệch giữa giá trị hiện tại của dòng tiền thay thế và dòng tiền theo hợp đồng thể hiện giá trị hợp lý của hợp đồng tại ngày định giá.

Các tham số thị trường thường được sử dụng

Các tham số chính trong quy trình định giá gồm:

  • Đường cong lãi suất được xây dựng từ lãi suất thị trường đối với các kỳ hạn tương ứng với thời hạn của hợp đồng.
  • Lãi suất kỳ hạn liên ngân hàng, chẳng hạn lãi suất liên ngân hàng cơ sở và có kỳ hạn.
  • Chênh lệch lãi suất giữa các kỳ hạn hoặc giữa các công cụ có độ thanh khoản cao.
  • Giá hoán đổi lãi suất trên thị trường giao dịch OTC.
  • Các yếu tố điều chỉnh thanh khoản, bao gồm chi phí giao dịch, mức độ ưu đãi khách hàng và chi phí vốn.
  • Thời điểm định giá, quy mô hợp đồng và mức độ phức tạp của các điều khoản.

Không phải tham số nào cũng áp dụng cho mọi hợp đồng. Việc lựa chọn tham số cần phù hợp với loại hợp đồng, cấu trúc dòng tiền, thị trường tham chiếu và khả năng quan sát dữ liệu tại thời điểm định giá.

Quy trình định giá

Quy trình định giá phái sinh lãi suất theo thị trường thường được thực hiện theo các bước sau:

  1. Xác định đặc điểm hợp đồng, gồm loại lãi suất tham chiếu, kỳ tính lãi, phương pháp thanh toán, ngày bắt đầu và ngày kết thúc, cùng các điều khoản giới hạn hoặc tùy chọn.
  2. Thu thập dữ liệu thị trường phù hợp tại ngày định giá, ưu tiên dữ liệu có tính thanh khoản cao, giao dịch gần thời điểm đánh giá và có thể tái sử dụng cho cùng đối tượng rủi ro.
  3. Xây dựng hoặc lựa chọn đường cong lãi suất phù hợp với thời hạn của hợp đồng.
  4. Tạo dòng tiền lãi suất thay thế hoặc dòng tiền thị trường tương đương.
  5. Chiết khấu dòng tiền bằng các tham số thị trường, đồng thời xem xét các điều chỉnh về thanh khoản và tín dụng nếu phù hợp.
  6. So sánh giá trị hiện tại của dòng tiền thị trường với giá trị hiện tại của dòng tiền theo hợp đồng ban đầu.
  7. Kiểm soát chất lượng đầu vào, xác nhận tính nhất quán của mô hình và ghi nhận các thay đổi đáng kể của tham số so với kỳ định giá trước.

Ví dụ, đối với một hợp đồng hoán đổi lãi suất cố định và lãi suất thay đổi trong 05 năm, nếu thị trường biến động và đường cong lãi suất dịch chuyển, giá trị hợp lý của hợp đồng cũng thay đổi. Mức thay đổi không nhất thiết phản ánh thay đổi về kỳ vọng dòng tiền của các bên, vì giá trị hợp lý tại ngày định giá còn phụ thuộc vào điều kiện thị trường và giá trị tham chiếu của hợp đồng tại thời điểm đó.

Ưu điểm và hạn chế

Phương pháp định giá theo thị trường có ưu điểm là phản ánh điều kiện định giá thực tế tại thời điểm đánh giá, đặc biệt đối với các hợp đồng được giao dịch trên thị trường có thanh khoản tốt. Phương pháp này cũng phù hợp với nguyên tắc định giá theo giá trị hợp lý khi có thể quan sát được tham số tương đồng.

Tuy nhiên, phương pháp có một số hạn chế. Một số công cụ phái sinh lãi suất được giao dịch ít hoặc không có giao dịch công khai, nên có thể thiếu dữ liệu thị trường đáng tin cậy. Đường cong lãi suất giữa các kỳ hạn không luôn có thanh khoản đồng đều. Ngoài ra, kết quả định giá có thể nhạy cảm với lựa chọn mốc thời gian, mức điều chỉnh thanh khoản và sự khác biệt giữa đối tác giao dịch.

Do đó, khi đánh giá một hợp đồng, cần xem xét cả tham số thị trường và các thông tin riêng của doanh nghiệp, chẳng hạn mức độ an toàn của đối tác, cơ cấu tài trợ và các điều khoản không phổ biến. Đối với hợp đồng không có thị trường hoạt động, phương pháp thị trường có thể cần được kết hợp với mô hình định giá khác hoặc được sử dụng để đối chiếu kết quả của mô hình.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Khi nào nên sử dụng phương pháp định giá phái sinh lãi suất theo thị trường?
Phương pháp này phù hợp khi có thể quan sát được giá hoặc tham số thị trường đáng tin cậy cho loại hợp đồng, chẳng hạn các công cụ có giao dịch thường xuyên trên thị trường giao dịch OTC hoặc được giao dịch trên sàn. Với hợp đồng chỉ tồn tại trên sổ sách của một doanh nghiệp, cần đánh giá tính đại diện của tham số thị trường và có thể phải áp dụng thêm mức điều chỉnh.

Hỏi: Vì sao giá trị hợp lý của hợp đồng hoán đổi lãi suất thay đổi dù các điều khoản hợp đồng không thay đổi?
Giá trị hợp lý phản ánh giá trị hiện tại của dòng tiền trong bối cảnh thị trường mới, không phải giá trị tại thời điểm ký hợp đồng. Khi lãi suất thị trường, đường cong lãi suất hoặc giá của các hợp đồng tương tự thay đổi, kết quả chiết khấu và giá trị hợp lý cũng có thể thay đổi.

Hỏi: Có cần điều chỉnh tham số thị trường cho khách hàng không?
Có, tùy thuộc vào đặc điểm khách hàng và giao dịch. Ví dụ, mức điều chỉnh thanh khoản có thể khác nhau giữa khách hàng có mức độ ưu đãi cao và giao dịch có quy mô lớn hơn. Mức điều chỉnh cần dựa trên bằng chứng quan sát được tại thời điểm định giá, không tự động áp dụng một tỷ lệ chung cho mọi khách hàng.

Nội dung mang tính tham khảo cho mục tiêu học tập và thi tuyển dụng, không thay thế tư vấn chuyên môn về định giá tài chính hoặc kế toán.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

T
thithu.com

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.