Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42) có vai trò gì trong Nghiệp vụ ngân hàng?

Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42) là khái niệm quan trọng trong lĩnh vực Nghiệp vụ ngân hàng.

Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42) có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng không?

Kiến thức về Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42) thường xuất hiện trong đề thi tuyển dụng ngân hàng, đặc biệt ở mảng Nghiệp vụ ngân hàng. Bạn có thể luyện tập với đề thi mô phỏng tại thithu.com.

Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42) là gì?

Q: Những thuật ngữ nào liên quan đến Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42)?

Các thuật ngữ liên quan đến Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 (Debt Restructuring under Resolution 42) bao gồm: AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking), AML — Phòng chống rửa tiền (Anti-Money Laundering), AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là gì?, AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là gì?. Tìm hiểu thêm tại Thư viện thuật ngữ ngân hàng trên thithu.com.

Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42

Nghiệp vụ tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 là hoạt động ngân hàng (thường là các tổ chức tín dụng được chỉ định) thực hiện đàm phán, sắp xếp lại các khoản nợ xấu của doanh nghiệp theo cơ chế đặc thù được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Điểm khác biệt cốt lõi so với tái cơ cấu nợ thông thường là nghiệp vụ này đi kèm khung pháp lý riêng cho phép áp dụng các biện pháp xử lý nợ, tài sản bảo đảm mạnh hơn (thu giữ, bán đấu giá, chuyển nhượng dự án…) nhằm đẩy nhanh quá trình thu hồi và lành mạnh hóa bảng cân đối của ngân hàng.

Trong nghiệp vụ này, nhân sự ngân hàng tham gia ở nhiều vai trò: chuyên viên quản lý nợ xấu (workout officer), chuyên viên thẩm định lại tài sản bảo đảm, chuyên viên pháp chế phối hợp với Văn phòng đại diện Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (VAMC) và cán bộ quan hệ khách hàng doanh nghiệp lớn. Đây là nhóm nghiệp vụ đòi hỏi năng lực pháp lý, tài chính và đàm phán ở mức chuyên sâu, thường xuyên xuất hiện trong đề thi tuyển dụng vào các vị trí tín dụng doanh nghiệp, quản lý nợ, kiểm toán nội bộ và kiểm soát tuân thủ.

Bối cảnh ban hành và phạm vi áp dụng

Trước Nghị quyết 42/2017/QH14, việc xử lý nợ xấu của hệ thống ngân hàng Việt Nam gặp nhiều vướng mắc về thủ tục tố tụng, thu giữ tài sản bảo đảm và xử lý dự án bất động sản hình thành trong tương lai. Nghị quyết 42 được ban hành nhằm:

Tạo hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động xử lý nợ xấu, đặc biệt với tài sản bảo đảm là bất động sản, dự án đầu tư và quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng.
Cho phép tổ chức tín dụng, VAMC và khách hàng vay áp dụng cơ chế phát mại, thu giữ, chuyển nhượng ngoài tố tụng để rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí tố tụng.
Mở rộng khả năng mua bán nợ xấu theo giá thị trường, khuyến khích nhà đầu tư tham gia thị trường mua bán nợ.

Phạm vi áp dụng gồm: các khoản nợ xấu được phát sinh trước ngày 15/8/2017 (ngày Nghịquyết có hiệu lực), nợ xấu của dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và một số trường hợp đặc biệt khác. Đối tượng là khách hàng doanh nghiệp có khoản nợ phân loại từ nhóm 3 đến nhóm 5 theo quy định phân loại nợ hiện hành.

Các hình thức tái cơ cấu chính

Tùy tình trạng doanh nghiệp và tài sản bảo đảm, ngân hàng có thể phối hợp với khách hàng áp dụng một hoặc kết hợp các hình thức sau:

Điều chỉnh kỳ hạn, lãi suất và lịch trả nợ (rescheduling): kéo dài thời hạn vay, giãn nợ gốc, điều chỉnh lãi suất phù hợp với dòng tiền thực tế của doanh nghiệp.
Chuyển đổi nợ thành vốn góp (debt-to-equity swap): quy đổi một phần khoản nợ thành cổ phần/phần vốn góp tại doanh nghiệp, giúp giảm áp lực trả nợ và tái cấu trúc vốn chủ sở hữu.
Bán nợ cho VAMC hoặc nhà đầu tư theo giá thị trường, sau đó VAMC/phía mua tiếp tục xử lý tài sản bảo đảm theo cơ chế Nghị quyết 42.
Phát mại, thu giữ tài sản bảo đảm áp dụng cơ chế ngoài tố tụng (theo các điều kiện cụ thể của Nghị quyết), rút ngắn thời gian so với thi hành án truyền thống.
Chuyển nhượng dự án, quyền sử dụng đất thuộc dự án đầu tư của khách hàng vay cho nhà đầu tư mới có năng lực tiếp tục triển khai dự án.

Vai trò của các bên trong nghiệp vụ

Tổ chức tín dụng: là đầu mối đề xuất phương án tái cơ cấu, chịu trách nhiệm thẩm định lại phương án kinh doanh, pháp lý tài sản bảo đảm, đánh giá khả năng phục hồi của doanh nghiệp.
Khách hàng vay: phải cung cấp phương án tái cơ cấu khả thi, minh bạch thông tin tài chính, tài sản; cam kết tiến độ trả nợ mới.
VAMC: là cầu nối mua bán nợ xấu, hỗ trợ tổ chức tín dụng trong việc xử lý nợ và tổ chức đấu giá tài sản.
Cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Tòa án, Thi hành án, UBND cấp tỉnh, Sở Tài nguyên Môi trường…): phối hợp trong việc công nhận phương án tái cơ cấu, đăng ký biến động tài sản, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chủ sở hữu mới.

Ý nghĩa với người làm ngân hàng và thi tuyển

Đối với nghiệp vụ: là công cụ quan trọng để ngân hàng giảm tỷ lệ nợ xấu (NPL ratio), cải thiện hệ số CAR (tỷ lệ an toàn vốn) và tỷ lệ dự phòng rủi ro so với nợ xấu. Tác động trực tiếp đến Báo cáo tài chính ngân hàng qua việc hoàn nhập/xử lý dự phòng.
Đối với đề thi: câu hỏi thường xoay quanh các nội dung: phân biệt tái cơ cấu nợ thông thường với tái cơ cấu theo Nghị quyết 42; các biện pháp xử lý nợ được phép áp dụng; quyền ưu tiên của tổ chức tín dụng khi thu giữ tài sản bảo đảm; vai trò của VAMC và điều kiện bán nợ cho VAMC; cách tính giá bán nợ và xử lý chênh lệch.
Đối với vị trí ứng tuyển: vị trí tín dụng doanh nghiệp lớn, quản lý nợ xấu (workout), kiểm toán nội bộ, kiểm soát tuân thủ và pháp chế ngân hàng thường đưa nội dung này vào vòng phỏng vấn chuyên sâu hoặc bài thi viết tình huống (case study).

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Điểm khác biệt lớn nhất giữa tái cơ cấu nợ thông thường và tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 là gì? Tái cơ cấu nợ thông thường chủ yếu dựa trên thỏa tố tụng và thi hành án dân sự, thời gian xử lý tài sản bảo đảm thường kéo dài 2-5 năm. Tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42 cho phép áp dụng cơ chế phát mại, thu giữ tài sản bảo đảm ngoài tố tụng theo các điều kiện luật định, đồng thời mở rộng khả năng chuyển nhượng dự án, quyền sử dụng đất và bán nợ theo giá thị trường, giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý nợ xấu.

Hỏi: Tổ chức tín dụng có thể bán khoản nợ xấu cho VAMC với giá nào và xử lý chênh lệch như thế nào? Theo cơ chế Nghị quyết 42 và các văn bản hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước, giá bán nợ do hai bên thỏa thuận trên nguyên tắc giá thị trường, có thể thấp hơn giá trị sổ sách. Phần chênh lệch giữa giá bán và giá trị ghi sổ được tổ chức tín dụng sử dụng dự phòng rủi ro đã trích trước đó để bù đắp; phần dự phòng thiếu được tính vào chi phí hoạt động theo quy định về thuế.

Hỏi: Khi nào khách hàng vay bị coi là đủ điều kiện để đề xuất tái cơ cấu nợ theo Nghị quyết 42? Khách hàng vay cần đáp ứng đồng thời các điều kiện: khoản nợ thuộc phạm vi nợ xấu phát sinh trước hoặc trong giai đoạn áp dụng Nghị quyết; doanh nghiệp có phương án tái cơ cấu khả thi (khả thi về tài chính, pháp lý, thị trường); tài sản bảo đảm có đầy đủ hồ sơ pháp lý và không vướng tranh chấp ngoài khả năng giải quyết. Ngoài ra, doanh nghiệp phải cam kết minh bạch thông tin, không cố tình tẩu tán tài sản trong quá trình đàm phán.

Nội dung mang tính tham khảo cho người luyện thi tuyển dụng ngân hàng, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp.