Bỏ qua điều hướng

Quy trình định giá phí tài trợ thương mại là gì?

Thuật ngữ chung

Quy trình định giá phí tài trợ thương mại

Quy trình định giá phí tài trợ thương mại là quy trình xác định mức phí áp dụng cho các dịch vụ tài trợ thương mại của tổ chức tín dụng, dựa trên đặc điểm giao dịch, mức độ rủi ro, khối lượng xử lý và chi phí cung cấp dịch vụ. Kết quả định giá phải được xây dựng theo cơ chế minh bạch, có căn cứ và được kiểm soát định kỳ nhằm bảo đảm khả năng chi trả của khách hàng cũng như duy trì mức phí hợp lý, cạnh tranh.

Mục tiêu của quy trình không chỉ là xác định biểu phí mà còn đảm bảo mức phí phản ánh đúng giá trị dịch vụ, phù hợp với nhu cầu sử dụng và khả năng chịu chi phải của từng nhóm khách hàng. Đối với các sản phẩm tài trợ thương mại như thư tín dụng, bảo lãnh, bảo hiểm tín dụng, dịch vụ thanh toán quốc tế hoặc dịch vụ quản lý tài khoản, việc định giá cần cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phí tài trợ thương mại

Một yếu tố quan trọng là chi phí cung cấp dịch vụ, bao gồm chi phí nhân sự, hệ thống công nghệ, hạ tầng vận hành, kiểm soát rủi ro, xử lý giao dịch và chi phí tuân thủ quy định. Ví dụ, một dịch vụ yêu cầu nhiều bước kiểm tra hồ sơ, phê duyệt thủ công và theo dõi sau giải ngân sẽ có chi phí vận hành cao hơn một dịch vụ được xử lý hoàn toàn trực tuyến.

Mức độ rủi ro cũng quyết định giá phí. Khách hàng, doanh nghiệp hoặc giao dịch có rủi ro cao thường kéo theo chi phí kiểm tra tín dụng, giám sát, bảo đảm và xử lý ngoại lệ lớn hơn. Tuy nhiên, cần phân biệt rủi ro khách hàng với rủi ro của chính dịch vụ. Việc thu phí phải gắn với các chi phí rủi ro thực tế, tránh tính phí không căn cứ.

Khối lượng giao dịch và mức độ sử dụng dịch vụ có thể tạo ra hiệu quả vận hành. Một khách hàng sử dụng dịch vụ thường xuyên, số lượng giao dịch lớn có thể được áp dụng mức phí theo bậc thang hoặc biểu phí ưu đãi phù hợp. Ngược lại, các giao dịch ít, không thường quy có thể khiến chi phí xử lý trên mỗi giao dịch cao hơn.

Ngoài ra, quy trình định giá còn xem xét đặc điểm sản phẩm, quy mô giao dịch, mức độ phức tạp của hồ sơ, phạm vi dịch vụ, chi phí từ bên thứ ba và mức phí của các tổ chức tín dụng cùng ngành. Ví dụ, dịch vụ bảo lãnh có mức phí cơ bản, phí theo mức cam kết và phí gia hạn hoặc sửa đổi, tùy theo cấu trúc sản phẩm.

Các bước thực hiện quy trình định giá

Bước đầu tiên là xác định sản phẩm hoặc dịch vụ cần định giá. Người phụ trách cần làm rõ phạm vi dịch vụ, đối tượng khách hàng, đặc điểm giao dịch, các khoản chi phí phát sinh và những dịch vụ liên quan có thể bị trùng lặp. Ví dụ, phí trả phí bảo lãnh, phí thu hồi bảo lãnh và phí đầu tư tài sản cần được phân biệt rõ.

Bước tiếp theo là thu thập và phân tích dữ liệu chi phí. Dữ liệu nguồn có thể bao gồm chi phí trực tiếp, chi phí phân bổ theo sản phẩm, chi phí ngoài danh sách chi phí không thể bỏ qua và chi phí có thể loại bỏ khi không cung cấp dịch vụ. Phân tích nên sử dụng số liệu của ít nhất một chu kỳ kinh doanh gần nhất để phản ánh đúng thực tế vận hành.

Sau đó, tổ chức tín dụng xây dựng phương án định giá dựa trên phương pháp phù hợp, chẳng hạn định giá theo chi phí, theo giá trị, theo cạnh tranh hoặc kết hợp. Phương án cần thể hiện rõ mức phí cơ bản, các biểu phí theo giao dịch, điều kiện miễn hoặc giảm phí, cơ chế điều chỉnh và các nhóm khách hàng có thể được ưu đãi.

Bước quan trọng tiếp theo là lập kế hoạch, phê duyệt và công bố biểu phí. Biểu phí phải được xây dựng rõ ràng, dễ tra cứu, không gây hiểu nhầm và phù hợp với các yêu cầu phát biểu trước khách hàng. Việc thay đổi mức phí trọng yếu cần được đánh giá về ảnh hưởng đến quan hệ khách hàng, khả năng cạnh tranh và doanh thu trước khi áp dụng.

Cuối cùng, tổ chức tín dụng cần theo dõi, đánh giá và điều chỉnh. Sau khi áp dụng, cần so sánh phí thu được với chi phí thực tế, doanh thu từ dịch vụ, tỷ lệ khách hàng sử dụng và mức độ hài lòng. Nếu chi phí tăng do thay đổi quy định, hạ tầng hoặc rủi ro vận hành, biểu phí có thể được rà soát định kỳ.

Phân loại phí và nguyên tắc áp dụng

Phí tài trợ thương mại có thể được chia thành nhiều loại, bao gồm phí cố định, phí theo tỷ lệ, phí theo mức, phí tối thiểu, phí tối đa và phí theo bậc thang. Cách lựa chọn phụ thuộc vào đặc điểm khai thác và mức độ biến động của dịch vụ.

Đối với dịch vụ được cung cấp nhiều lần, có thể áp dụng phí theo giao dịch hoặc theo số lần sử dụng. Đối với dịch vụ có quy mô lớn như tài trợ thương mại, bảo lãnh hoặc tài trợ dự án, phí theo tỷ lệ và phí tối thiểu có thể giúp bảo đảm mức thu tương xứng với giá trị dịch vụ. Các khoản phụ trợ như phí trả trước, phí gia hạn, phí thay đổi nội dung hoặc phí bổ sung phải được gắn rõ với sự kiện phát sinh.

Nguyên tắc áp dụng cần đảm bảo tính hợp lý, minh bạch, nhất quán và có khả năng so sánh. Khách hàng cùng nhóm, cùng điều kiện sử dụng dịch vụ nên được áp dụng cùng một khung phí nếu không có điều kiện khác biệt đã được công bố. Mọi khoản phí bắt buộc hoặc có ảnh hưởng đến khách hàng cần được thông báo đầy đủ trước khi phát sinh.

Kiểm soát và lưu giữ hồ sơ định giá

Để phục vụ kiểm tra và giải trình, tổ chức tín dụng nên lưu giữ hồ sơ định giá gồm phân tích chi phí, giả định đầu vào, phương án tính phí, biểu phí được phê duyệt, biên bản họp, kết quả thử nghiệm và tài liệu đánh giá tác động. Ví dụ, khi điều chỉnh phí bảo lãnh, hồ sơ nên ghi rõ cơ sở dữ liệu chi phí, mức tăng dự kiến, ảnh hưởng đến doanh thu và phương án thông báo khách hàng.

Bộ phận kiểm soát hoặc kiểm toán nội bộ cần xác nhận việc tuân thủ quy trình phê duyệt, đánh giá tính đầy đủ của dữ liệu và kiểm tra xem phí có thực sự phản ánh chi phí cung cấp dịch vụ hay không. Các sai lệch giữa phí thu được và chi phí thực tế cần được phân tích để điều chỉnh kịp thời.

Mọi thay đổi trong quy trình định giá nên được quản lý phiên bản, ghi nhận ngày hiệu lực và thông tin người phê duyệt. Nhờ đó, khi khách hàng có thắc mắc về mức phí đã áp dụng, tổ chức tín dụng có căn cứ truy vết và giải trình chính xác.

Ví dụ minh họa

Giả sử tổ chức tín dụng xây dựng biểu phí dịch vụ bảo lãnh cho doanh nghiệp. Phí có thể gồm khoản phí cố định hằng năm và phí theo tỷ lệ trên mức cam kết bảo lãnh. Với hồ sơ đơn giản, quy trình điện tử và rủi ro thấp, tổ chức tín dụng có thể áp dụng mức ưu đãi; với hồ sơ phức tạp hoặc yêu cầu kiểm tra bổ sung, phí có thể được tính theo khối lượng giao dịch và mức độ rủi ro.

Khi chi phí kiểm soát hồ sơ tăng từ 20 triệu đồng lên 28 triệu đồng mỗi hồ sơ, tổ chức không nhất thiết phải tăng phí tương ứng với toàn bộ mức tăng. Cần xem xét thêm hiệu quả vận hành, giá trị dịch vụ, mức phí thị trường và khả năng chịu chi phải của khách hàng trước khi điều chỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Khi nào tổ chức tín dụng cần rà soát lại biểu phí tài trợ thương mại?
Rà soát định kỳ thường được thực hiện theo chu kỳ năm hoặc bán năm, tùy quy mô và đặc điểm sản phẩm. Ngoài lịch định kỳ, biểu phí cũng cần được xem xét khi chi phí vận hành thay đổi đáng kể, mức phí cạnh tranh dịch chuyển, quy định thay đổi hoặc kết quả hoạt động không đạt kỳ vọng.

Hỏi: Có thể áp dụng phí khác nhau cho hai khách hàng cùng sử dụng một dịch vụ không?
Có, nếu có sự khác biệt thực chất về quy mô, khối lượng, mức rủi ro, cấu trúc giao dịch hoặc chi phí phục vụ. Tuy nhiên, điều kiện ưu đãi phải dựa trên tiêu chí khách quan và được thể hiện rõ trong chính sách hoặc biểu phí, tránh phân biệt đối xử trái phép.

Hỏi: Phí tối thiểu có được áp dụng cho mọi giao dịch tài trợ thương mại không?
Không nhất thiết. Phí tối thiểu chỉ nên áp dụng khi cấu trúc chi phí cố định và việc xử lý giao dịch có chi phí thấp nhất đáng kể. Đối với giao dịch nhỏ, cần cân nhắc khả năng chịu chi phải của khách hàng để tránh mức phí không tương xứng với giá trị dịch vụ.

Nội dung mang tính tham khảo về nghiệp vụ và phương pháp quản trị; không thay thế ý kiến tư vấn chuyên môn hoặc tư vấn pháp lý của tổ chức tín dụng.

Kiến thức này có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng

Luyện thi với đề mô phỏng thực tế, chấm điểm tức thì

T
thithu.com

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung câu hỏi trên thithu.com chỉ mang tính chất luyện tập và tham khảo, không đại diện cho đề thi chính thức của bất kỳ tổ chức nào. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả thi thực tế của người dùng.