Sàn giá
Sàn giá là mức giá thấp nhất mà một cổ phiếu được phép giao dịch trong một phiên, được xác định dựa trên giá tham chiếu (giá đóng cửa phiên liền trước) trừ đi biên độ dao động giá do Sở Giao dịch Chứng khoán quy định. Khi giá chạm sàn, cổ phiếu không thể giảm thêm trong phiên đó. Đây là công cụ quản trị thị trường nhằm hạn chế tình trạng bán tháo và kiểm soát biến động giá bất thường.
Công thức tính sàn giá
Sàn giá = Giá tham chiếu − Biên độ dao động giá
Trong đó, giá tham chiếu đối với cổ phiếu trên sàn HOSE là giá đóng cửa của phiên giao dịch liền kề trước đó, làm tròn xuống đến đơn vị hàng trăm đồng. Đối với sàn HNX và UPCOM, cách xác định giá tham chiếu có thể khác. Biên độ dao động hiện hành là 7% đối với cổ phiếu niêm yết trên HOSE, 10% đối với cổ phiếu trên HNX, và 15% đối với cổ phiếu trên UPCOM (theo quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán tại từng thời kỳ). Riêng ngày đầu tiên giao dịch hoặc ngày không có giá tham chiếu, sàn giá được xác định theo giá tham chiếu do Sở ấn định.
Ví dụ minh họa
Một cổ phiếu niêm yết trên HOSE có giá đóng cửa phiên hôm trước là 25.400 đồng, biên độ dao động 7% thì biên độ tuyệt đối là 1.778 đồng. Sàn giá của phiên hôm sau sẽ là 25.400 − 1.778 = 23.622 đồng, làm tròn xuống 100 đồng thành 23.600 đồng. Nếu cổ phiếu này chạm mức 23.600 đồng và duy trì đến hết phiên, phiên đó được gọi là "phiên chạm sàn". Trạng thái chạm sàn thường phản ánh tâm lý tiêu cực mạnh của nhà đầu tư đối với cổ phiếu hoặc toàn thị trường.
Ý nghĩa đối với thị trường và nhà đầu tư
Sàn giá giúp ngăn chặn hiện tượng giá cổ phiếu giảm quá nhanh trong một phiên, từ đó hạn chế tâm lý hoảng loạn và tạo thời gian cho nhà đầu tư tiếp nhận thông tin, đưa ra quyết định hợp lý hơn. Tuy nhiên, khi thị trường rơi vào trạng thái giảm sâu, nhiều cổ phiếu chạm sàn đồng loạt có thể khiến nhà đầu tư không thể thoát hàng, dẫn đến tình trạng "đóng băng thanh khoản". Do đó, các cơ quan quản lý thường xem xét mở rộng biên độ hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ khi thị trường biến động bất thường.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Tại sao cùng một cổ phiếu mà biên độ dao động lại khác nhau giữa các sàn? Biên độ dao động được Sở Giao dịch Chứng khoán thiết kế theo đặc thù từng sàn. HOSE áp dụng biên độ 7% nhằm phản ánh tính ổn định và quy mô của các doanh nghiệp lớn, HNX áp dụng 10% để phù hợp với nhóm cổ phiếu có quy mô vừa, còn UPCOM áp dụng 15% do tính chất thị trường OTC, giá tham chiếu được tính theo phương pháp bình quân gia quyền. Mức biên độ có thể được điều chỉnh theo quyết định của cơ quan quản lý tùy theo tình hình thị trường.
Hỏi: Nếu muốn bán cổ phiếu đang chạm sàn thì có bán được không? Khi cổ phiếu chạm sàn, lệnh bán vẫn được đặt nhưng chỉ khớp nếu có lệnh mua ở mức giá sàn. Nếu không có bên muon, lệnh bán sẽ nằm chờ trong hệ thống. Nhà đầu tư cần đặt lệnh bán đúng bằng mức giá sàn và chấp nhận rằng giao dịch chỉ khớp khi xuất hiện cầu, nếu không sẽ phải chờ sang phiên sau hoặc đặt lệnh thị trường tùy theo quy chế của từng sàn.
Hỏi: Sàn giá và trần giá khác nhau như thế nào? Sàn giá là mức giá thấp nhất cho phép trong phiên, còn trần giá là mức giá cao nhất cho phép. Công thức trần giá = giá tham chiếu + biên độ dao động. Hai mức này tạo thành "khung giá" (price range) giới hạn mọi giao dịch trong phiên. Hiểu rõ cả hai giúp nhà đầu tư xác định được khoảng giá có thể đặt lệnh, từ đó xây dựng chiến lược giao dịch phù hợp.
Nội dung mang tính tham khảo về nghiệp vụ chứng khoán, không thay thế tư vấn đầu tư chuyên nghiệp.