Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng là gì?

Bancassurance là mô hình phân phối sản phẩm bảo hiểm thông qua kênh ngân hàng: nhân viên ngân hàng tư vấn và bán bảo hiểm nhân thọ/phi nhân thọ cho khách hàng đ

Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng có vai trò gì trong Nghiệp vụ ngân hàng?

Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng là khái niệm quan trọng trong lĩnh vực Nghiệp vụ ngân hàng. Bancassurance là mô hình phân phối sản phẩm bảo hiểm thông qua kênh ngân hàng: nhân viên ngân hàng tư vấn và bán bảo hiểm nhân thọ/phi nhân thọ cho khách hàng đ

Những thuật ngữ nào liên quan đến Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng?

Các thuật ngữ liên quan đến Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng bao gồm: AI trong ngân hàng (Artificial Intelligence in Banking), AML — Phòng chống rửa tiền (Anti-Money Laundering), AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Anh là gì?, AUM — Tổng tài sản quản lý tiếng Hàn là gì?. Tìm hiểu thêm tại Thư viện thuật ngữ ngân hàng trên thithu.com.

Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng có trong đề thi tuyển dụng ngân hàng không?

Kiến thức về Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng thường xuất hiện trong đề thi tuyển dụng ngân hàng, đặc biệt ở mảng Nghiệp vụ ngân hàng. Bạn có thể luyện tập với đề thi mô phỏng tại thithu.com.

Bancassurance là gì? Bảo hiểm qua ngân hàng

Bancassurance — Bảo hiểm qua ngân hàng

Bancassurance (bảo hiểm qua ngân hàng) là mô hình hợp tác phân phối trong đó ngân hàng thương mại đóng vai trò là kênh trung gian bán các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ của một hoặc nhiều công ty bảo hiểm đến tập khách hàng hiện hữu của ngân hàng. Nhân viên ngân hàng (thường là chuyên viên quan hệ khách hàng, giao dịch viên hoặc nhân viên tín dụng) thực hiện tư vấn sản phẩm, giới thiệu và hỗ trợ khách hàng ký hợp đồng bảo hiểm ngay tại quầy hoặc qua các kênh số của ngân hàng. Mô hình này giúp công ty bảo hiểm tiếp cận nhanh tệp khách hàng có sẵn, đồng thời giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi (thu phí, hoa hồng) và tăng mức độ gắn bó với khách hàng.

Các hình thức hợp tác bancassurance phổ biến

Trên thị trường Việt Nam, các ngân hàng thường lựa chọn một trong ba hình thức hợp tác chính:

Hợp đồng độc quyền (exclusive partnership): Ngân hàng cam kết chỉ phân phối sản phẩm bảo hiểm của một đối tác duy nhất trong một thời hạn nhất định (thường 10–20 năm). Đổi lại, phía công ty bảo hiểm trả mức hoa hồng cao hơn và có thể chia sẻ chi phí đào tạo, công nghệ. Ví dụ điển hình: Vietcombank — Bảo Việt Nhân thọ, BIDV — MetLife (nay chuyển sang Sun Life), Techcombank — Manulife, MB — Prudential, VPBank — AIA, ACB — Sun Life.
Hợp đồng không độc quyền (non-exclusive): Ngân hàng phân phối sản phẩm của nhiều hãng bảo hiểm cùng lúc, thường áp dụng cho nhóm khách hàng bán lẻ hoặc phân khúc bảo hiểm phi nhân thọ.
Mô hình liên doanh hoặc sở hữu vốn: Ngân hàng góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần trong công ty bảo hiểm nhân thọ để vừa phân phối vừa hưởng lợi từ hoạt động bảo hiểm (ví dụ: mô hình trước đây của SHB với một số đối tác).

Cơ chế chia sẻ doanh thu và hoa hồng

Bancassurance mang lại nguồn thu phí quan trọng cho ngân hàng. Cơ chế chia sẻ phổ biến gồm hai dòng tiền:

Hoa hồng bán hàng (commission/front-end): Ngân hàng nhận từ 40% đến 85% phí bảo hiểm năm đầu, tùy thuộc vào quy mô hợp đồng và mức độ độc quyền. Đây là khoản thu lớn nhất và thường được ghi nhận ngay khi hợp đồng có hiệu lực.
Hoa hồng duy trì (trail commission): Trong các năm tiếp theo, ngân hàng tiếp tục nhận 5%–15% phí bảo hiểm định kỳ của hợp đồng còn hiệu lực, tạo dòng thu nhập định kỳ ổn định.

Nhờ hai dòng thu này, nhiều ngân hàng đã ghi nhận thu nhập ngoài lãi từ bancassurance chiếm 15%–30% tổng thu nhập hoạt động, qua đó cải thiện tỷ lệ CIR (chi phí/thu nhập) và hệ số ROA.

Quy mô thị trường bancassurance tại Việt Nam

Bancassurance đã trở thành kênh phân phối bảo hiểm nhân thọ chủ lực tại Việt Nam trong giai đoạn 2018–2024, với tốc độ tăng trưởng bình quân hai con số mỗi năm. Doanh thu phí bảo hiểm qua kênh ngân hàng hiện chiếm khoảng 35%–45% tổng doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ mới của toàn thị trường, tương đương quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm. Một số ngân hàng như Techcombank, MB, VPBank đã ghi nhận doanh thu bancassurance ở mức 4.000–8.000 tỷ đồng/năm, trở thành trụ cột trong chiến lược chuyển đổi sang mô hình "ngân hàng đa dịch vụ".

Rủi ro và khung pháp lý quản lý

Song song với tốc độ tăng trưởng, hoạt động bancassurance cũng bộc lộ nhiều rủi ro, đặc biệt là tình trạng nhân viên ngân hàng lợi dụng quan hệ tín dụng để ép buộc khách hàng mua bảo hiểm kèm khoản vay, gây ra hàng loạt khiếu nại trong giai đoạn 2021–2023. Trước thực trạng đó, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính đã ban hành các quy định siết chặt hoạt động bancassurance, trong đó có văn bản hướng dẫn ngân hàng không được ràng buộc điều kiện cho vay với việc khách hàng phải mua bảo hiểm; đồng thời yêu cầu nhân viên ngân hàng phải có chứng chỉ tư vấn bảo hiểm hợp lệ, tách bạch giữa hoạt động tư vấn tài chính và bán bảo hiểm. Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cũng tăng cường giám sát hoa hồng, chống hiện tượng "tặng tiền" để ép doanh số và yêu cầu công khai minh bạch thông tin sản phẩm cho khách hàng.

Xu hướng phát triển giai đoạn 2025–2027

Giai đoạn tới, bancassurance Việt Nam đang chuyển dịch theo ba hướng chính: (i) từ bán bảo hiểm truyền thống sang các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm liên kết đầu tư (unit-linked) và bảo hiểm phi nhân thọ; (ii) tích hợp bán bảo hiểm trên nền tảng ngân hàng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích nhu cầu khách hàng; (iii) thắt chặt tuân thủ và bảo vệ quyền lợi khách hàng theo hướng dẫn mới của cơ quan quản lý nhằm phát triển bền vững.

Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hay tài chính chuyên nghiệp. Số liệu thị trường được tổng hợp từ các báo cáo ngành và có thể thay đổi theo từng thời kỳ.