APEC
APEC là viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Asia-Pacific Economic Cooperation", dịch sang tiếng Việt là "Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương". Đây là một diễn đàn liên chính phủ được thành lập năm 1989, hiện quy tụ 21 nền kinh tế thành viên, bao gồm các quốc gia và vùng lãnh thổ như Australia, Brunei, Canada, Chile, Trung Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc), Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Mexico, New Zealand, Papua New Guinea, Peru, Philippines, Nga, Singapore, Đài Loan, Thái Lan, Hoa Kỳ và Việt Nam. Mục tiêu cốt lõi của APEC là thúc đẩy tự do hóa thương mại và đầu tư, tạo thuận lợi cho dòng chảy hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người giữa các nền kinh tế thành viên, đồng thời hỗ trợ hợp tác kinh tế - kỹ thuật nhằm thúc đẩy tăng trưởng chung tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Cơ chế hoạt động và nguyên tắc cốt lõi
APEC hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận, không ra quyết định mang tính ràng buộc pháp lý mà dựa trên cam kết tự nguyện của từng nền kinh tế thành viên. Diễn đàn tổ chức hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo hằng năm (cấp nhóm hoặc cá nhân tùy năm), kết hợp với các cuộc họp cấp bộ trưởng, họp quan chức cao cấp (SOM – Senior Officials Meeting) và hàng trăm cuộc họp chuyên môn trong năm. APEC vận hành theo ba trụ cột chính: (1) Tự do hóa thương mại và đầu tư thông qua các cam kết cắt giảm thuế quan, phi thuế quan và mở cửa thị trường; (2) Hợp tác kinh tế - kỹ thuật (ECOTECH) hỗ trợ năng lực cho các nền kinh tế đang phát triển; (3) Hợp tác tăng cường kết nối, phát triển nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo. Một đặc trưng quan trọng là APEC phân biệt giữa các nền kinh tế phát triển và đang phát triển, cho phép lộ trình cam kết linh hoạt hơn với các thành viên có trình độ phát triển thấp hơn.
Mục tiêu Bogor và các cột mốc thương mại
Mục tiêu Bogor (đặt ra năm 1994 tại Indonesia) là cột mốc quan trọng nhất của APEC, theo đó các nền kinh tế phát triển cam kết đạt tự do hóa thương mại và đầu tư hoàn toàn vào năm 2010, các nền kinh tế đang phát triển cam kết vào năm 2020. Sau các mốc này, APEC tiếp tục đề ra các sáng kiến như Tầm nhìn APEC Putrajaya 2040 (thông qua năm 2020 tại Malaysia), định hướng diễn đàn hướng tới một cộng đồng châu Á – Thái Bình Dương mở, năng động, bền vững và bao trùm đến năm 2040. Bên cạnh đó, APEC đã thúc đẩy nhiều sáng kiến nổi bật như Chương trình Hành động Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương về chống khủng hoảng tài chính, hài hòa hóa tiêu chuẩn hải quan, đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, và gần đây là chuyển đổi số, phát triển bền vững, kinh tế xanh.
Vai trò của Việt Nam và ý nghĩa với ngành ngân hàng
Việt Nam chính thức gia nhập APEC năm 1998 và đã hai lần đăng cai năm APEC: năm 2006 tại Hà Nội và năm 2017 tại Đà Nẵng. Năm 2017, Tuần lễ Cấp cao APEC với chủ đề "Tạo động lực mới, cùng vun đắp tương lai chung" đã thu hút lãnh đạo của toàn bộ 21 nền kinh tế thành viên, góp phần nâng cao vị thế đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập sâu rộng, các ngân hàng thương mại Việt Nam chịu tác động trực tiếp từ các cam kết APEC thông qua: (i) mở cửa thị trường tài chính – ngân hàng cho nhà đầu tư nước ngoài đến từ các nền kinh tế thành viên; (ii) yêu cầu hài hòa hóa chuẩn mực quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền, thanh toán quốc tế; (iii) cơ hội mở rộng quan hệ đối tác, phát triển dịch vụ ngân hàng bán buôn, ngân hàng giao dịch và tài trợ thương mại xuyên biên giới; (iv) nâng cao năng lực cạnh tranh cho đội ngũ nhân sự ngân hàng khi tiếp cận các chuẩn mực quản trị quốc tế.
Thuật ngữ liên quan thường gặp trong đề thi
Trong các bài thi tuyển dụng ngân hàng và tài chính, APEC thường xuất hiện cùng các thuật ngữ như WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới), ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á), CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực), FTA (Hiệp định Thương mại Tự do), Tự do hóa tài chính (Financial Liberalization), Hội nhập kinh tế quốc tế (International Economic Integration). Ứng viên cần phân biệt rõ APEC là diễn đàn hợp tác không ràng buộc, khác với WTO có cơ chế giải quyết tranh chấp và áp dụng nghĩa vụ pháp lý, hay CPTPP/RCEP là các hiệp định thương mại có hiệu lực pháp lý trực tiếp giữa các bên ký kết.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về quan hệ kinh tế quốc tế và pháp luật áp dụng.